ترس از زبونانه مردن / دغدغه چگونه مردن: نگاهی به فال خون رمان تقدیر شده در جشنواره ربع قرن کتاب دفاع مقدس Introduction and review

Machine summary:

خرده‌سنگ و برف و یخ پاشید به سر و صورتش-سرباز-» (صص 88-87) درون‌مایه و ایدهء اثر شاید آنچه که بانی نگارش این داستان بلند شده،این ایدهء جدید در ذهن نویسنده بوده است که:چه می‌شد اگر سرباز عراقی دغدغهء چگونه مردن داشت؟و یا چه می‌شود اگر وحشت مرگ بر شور زندگی غلبه کند؟ غفّارزادگان با انتخاب سبک روایت بو قرار دادن وجه واقع‌گرای‌ مدرن در اثر،توانسته است با کنکاش در گذشتهء فرد،او را به شناختی‌ درست‌تر از خود برساند. حال این‌ سؤال پیش می‌آید که چرا سرباز با قنداق تفنگ به ستوان‌یار هجوم‌ نمی‌برد تا او را بی‌هوش کرده و ستوان را نجات دهد؟آیا کنش سرباز مبنی بر شلیک کردن و به گلوله بستن ستوان‌یار را نمی‌توان تصادفی‌ دانست که تنها از ناحیهء نویسنده بروز کرده است؟تصادفی که بانی‌ گره‌گشایی و مرگ خودخواستهء سرباز می‌شود؟مگرنه آنکه تصادف‌ تنها در ابتدای داستان مورد قبول است و تصادفی که در انتها بانی‌ گره‌گشایی اثر باشد،ضعف اثر به حساب می‌آید؟ از سوی دیگر،تحوّل شخصیتی ستوان بعد از مرگ ستوان‌یار،مثل‌ عق‌زدن‌های پی‌درپی-«صدای عق‌زدن ستوان را شنید و دید» (ص 76)-غش کردن او،لرزیدنش،کوبیدن کتاب به صورتش از سوی‌ سرباز و همچنین توهین‌های مکرّر سرباز را چگونه می‌توان توجیه‌ کرد؟-«دوید و پاره‌های کتاب را زد به صورت ستوان»(ص 77)-آیا تغییر این روحیه احتیاج به پرداخت بیشتر برای باورپذیری کنش‌های‌ شخصیت ندارد؟به اعتقاد نگارنده،هرقدر که ستوان دانشجوی حقوق‌ و عاشق‌پیشه باشد و هرقدر هم دور از واقعیت جنگ-که البته بدین‌ گونه نبوده و در متن ذکر نشده است-نباید از مرگ ستوان‌یار به این‌ پستی و زبونی برسد؛به خصوص که او فردی است که سعی می‌کند «هر چیزی را-برای خود راحت و-قابل تحمل کند»(ص 38)؛ پس چرا نمی‌تواند مرگ ستوان‌یار و موقعیت فعلی‌اش را درک کند؟ مگر او معتقد نیست که همه چیز«دست خود آدم است»؟از سوی‌ دیگر،مگرنه اینکه او دانشجوی حقوق است و به راحتی می‌تواند قتل‌ را به گردن سرباز بیندازد؟پس از چه می‌ترسد که تن به این زبونی‌ و حقارت می‌دهد.