Skip to main content
فهرست مقالات

ذیل فرهنگ فارسی

نویسنده:

علمی-ترویجی (9 صفحه - از 182 تا 190)

ذیل فرهنگهای فارسی واژه‌نامه‌ای است شامل چهار هزار واژه که در فرهنگهای فارسی (و به ویژه در لغت‌نامه دهخدا) نیامده و اگر آمده است، شاهدی برای آنها ذکرنشده و یا ضبط آنها درست نبوده و یا به معنایی که در این لغتنامه به کار رفته است، امروز یا اصلا مستعمل نیست و یا معنای آنها تغییر یافته است. ذیل فرهنگهای فارسی در دو بخش تألیف و تدوین شده: در بخش نخست، چهار هزار واژه نادر به عنوان مدخل قرار گرفته و برای بسیاری از واژه‌ها، شاهدی از متون کهن نقل گردیده است. در این بخش همچنین در بسیاری از موارد، ریشه‌یابی واژه‌ها مورد توجه قرار گرفته است. در بخش دوم‌که با عنوان «پی نوشت‌ها» آمده، بسیاری از همان لغات که در بخش نخست مدخل شده، دوباره ذکر گردیده و توضیحاتی درباره آنها ارائه شده است. در این بخش، شواهد دیگری که از یک واژه در دست است، نقل گردیده و نیز گزارش گونه‌ای از حضور واژه در لغت‌نامه دهخدا و سایر واژه‌نامه‌ها عرضه شده است.

خلاصه ماشینی:

"2. محتوای فرهنگ کتاب ذیل فرهنگ‌های فارسی برحسب آنچه در اوراق نخستین آن ذکر شده است، مجموعه‌ای است از 4000 لغت که در فرهنگ‌های فارسی (و به‌ویژه در لغت‌نامه دهخدا) نیامده است یا اگر آمده شاهدی برای آنها ذکر نشده و یا ضبط آنها صحیح نبوده و یا به معنایی که در این فرهنگ آمده، نیامده است و لذا باید گفت که همه آنها لغات منسوخ و متروک هستند که در متون قدیمی آمده‌اند و امروز یا اصلا به کار نمی‌روند و یا معنای آنها دگرگون شده است. خود دکتر رواقی از سوابق لغات نادر و شاذ که در مؤسسه ایشان جمع‌آوری شده است، در تحقیقات و مقالات خود به خوبی استفاده کرده‌اند، مثلا در مقاله «سه واژه دشوار در دیوان حافظ» (نشر دانش، س 10، ش 4، صص 27 ـ 33) و در نقدی که بر چاپ کتاب اسرارالتوحید، به اهتمام دکتر شفیعی کدکنی نوشته‌اند (نشر دانش، س 9، ش 4 ـ 5) و نیز درمقاله "نگاهی به تاریخ بیهقی" به کوشش خطیب رهبر (نشر دانش، س 10، ش 6) موارد زیادی را ذکر کرده‌اند که لغات نادر یا شاذ یا ترکیبات کمیاب در متون دیگر به حل مشکلات دیوان حافظ یا متن اسرارالتوحید یا تاریخ بیهقی کمک می‌کند و متأسفانه این اطلاعات کمیاب در کتاب ذیل فرهنگ‌های فارسی نیامده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.