Skip to main content
فهرست مقالات

مؤلفه ها و شاخصه های الگوی اقتصاد سیاسی اسلام

نویسنده:

ISC (28 صفحه - از 75 تا 102)

کلید واژه های ماشینی : اقتصاد، اقتصاد سیاسی اسلام، اقتصاد سیاسی، اسلام، اخلاق، شاخصه‌های الگوی اقتصاد سیاسی اسلام، قرائت، اقتصاد متعارف، پارادایم، اقتصاد اسلامی

نظریة اقتصاد سیاسی اسلام به صورت یک قرائت از اقتصاد سیاسی، مؤلفه‌ها و شاخصه‌های مربوط به خود را دارد. تبیین این نظریه، هم از نظر علمی ارزشمند است و هم از جهت سیاستگذاری اهمیت دارد. این مقاله در صدد است در قالب دو بخش اصلی به تحلیل موضوع مذکور بپردازد. هدف عمدة مقاله این است که به ترسیم الگویی در این زمینه بپردازد. بخش اول، طرح موضوع و ملاحظات روش شناختی و تاریخی را می‌پوشاند، و بخش دوم، عناصر کلیدی اقتصاد سیاسی مورد نظر اسلام را مورد اشاره قرار می‌دهد.این مقاله نشان می‌دهد که اقتصاد سیاسی اسلام (دست کم در ظرفیت نظری) ضمن آن که کارآمد است، اخلاق مدار نیز شمرده می‌شود، با این وصف، الگوی اقتصاد سیاسی اسلام می‌تواند با دیگر الگوهای اقتصاد متعارف رقابت کند و با آن‌ها مورد مقایسه قرار گیرد.

خلاصه ماشینی:

"بحث ازعدالت مالیاتی در زمان سولون(٦٠٠ سال قبل از میلاد)، تصویر پیوند کارایی اقتصادی و رعایت قوانین، توجه به نقش دولت در گسترش بازرگانی خارجی، ادعای تحویل همة علوم (از جمله اقتصاد) به زبان ریاضیات در زمان فیثاغورث، توجه به کارایی بردگان، ترویج فردگرایی در اقتصاد و سیاست، پیوند فلسفه، سیاست و اقتصاد، دیدگاه مادی‌گرایانه و لذت‌گرایانه اپیکور، فلسفة لذت و درد هزوید، تأکید بر مسألة کمیابی، توجه به اقتصاد رفتارگرایانه ذی‌مقراطیس، تأکید سقراط بر تقدم حکمت بر نفع شخصی، توجه افلاطون و ارسطو به عدالت اقتصادی، تقسیم کار وحرمت و مذمت ربا، تأثیر منفی جنگ بر سرمایه گذاری(در نظر گزنفون)، تقدم اهداف اقتصادی بر ابزارآن، هماهنگی اقتصاد و سیاست، عقیم بودن پول و موارد مشابه، از ویژگی‌های قرائت اقتصاد سیاسی یونان قدیم است (ارسطاطالیس، 1368). سیستمی بودن: در عین حالی که التزام به هر محور از اقتصاد سیاسی اسلام می‌تواند منافع و کارایی خاص خود را دارا باشد، برای کسب کارایی بهینه لازم است پیوند تمام عناصر مربوطه از نظر علمی و عملی حفظ شود؛ پس اگر بخشی از اقتصاد اسلامی مورد عمل واقع می‌شود و پیوند آن با دیگر بخش‌ها حفظ نمی‌شود، نباید انتظار کارآمدی مطلوب از آن داشت. چون در آن صورت، رفتارهای فردی و اجتماعی ایده‌آل، جامعة ایده‌آل و حکومت ایده‌آل می‌طلبد؛ بلکه منظور آن است که ارزیابی‌ها، برنامه‌ها وسیاستگذاری‌ها با توجه به این واقعیت صورت گیرد که اولا کارآمدی الگوهای اقتصاد سیاسی اسلام با استلزام‌های سیستمی آن‌ها مرتبط است و در ثانی اطلاق بخش‌هایی از کارکرد و نظریة اسلامی بر کل اسلام غیر معقول است؛ برای مثال اجرای نظام بانکداری بدون ربا را بدون آن که ابعاد دیگر اقتصاد اسلامی ملاحظه شود نمی‌توان اجرای کامل نظام پولی اسلام تلقی کرد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.