Skip to main content
فهرست مقالات

نقش بیداری اسلامی در گفتگوی ادیان و گفتگوی فرهنگها

نویسنده: ؛

تابستان 1383 - شماره 10 (47 صفحه - از 129 تا 175)

کلید واژه های ماشینی : گفتگوی ادیان و گفتگوی فرهنگها ،گفتگوی ادیان ،آیه شریفه ،فرهنگ و تمدن ،الهی ،گفتگوی فرهنگها ،الله ،گفتگوی فرهنگها و تمدنها ،تمدن اسلامی ،آیه شریفه قرآن ،سورهء ،خداوند ،گفتگوی تمدنها ،ادیان و فرهنگها ،غیر مسلمان ،آیات قرآن ،دین اسلام ،آیهء ،احسن ،فرهنگ اسلامی ،ادیان الهی ،گفتگوی ادیان سخن ،سورهء بقره ،جدال احسن ،خداوند سبحان ،پروای الهی ،عدالت اجتماعی ،تاریخ تمدن ،مفاد آیه شریفه ،پیروان ادیان

اگر چه فرهنگها از دین‌ها متأثرند و تمامی فرهنگها به نوعی از دین تغذیه‌ شده‌اند و با فرهنگ دینی تعامل داشته‌اند و هیچ فرهنگ و تمدنی هرگز مستقل‌ از دین رشد و نمو نداشته و هر تمدنی به دلیل مستقل نمودن خود از دین اصیل، انحطاط و انحراف یافته لکن نمی‌توان ادیان و فرهنگها را یک کاسه نمود و حساب هر دو را یکجا مورد بررسی قرار داد.آنچه جدا سازی و تجزیه میان‌ ادیان و فرهنگها را اجتناب ناپذیر می‌سازد یکی تفاوت ادیان به لحاظ کمال، جامعیت و مصونیت از تحریف و تصرف است و دیگری تفاوت پیروان ادیان‌ در میزان اثر پذیری آنها از دین در امر فرهنگ سازی و بنای تمدن بشری است. میزان طاقت تدریجی بشری در فهم حقیقت توحید و توکل و میزان پایبندی و التزام عملی او به تقوا و پروای الهی،انواع خاصی از فرهنگ و تمدن را پدید آورده است.ظرفیت و قابلیت عینی دین فی حد ذاته و انتظار ذهنی پیروان‌ ادیان از دین،ثانیا و بالعرض،ایجاب می‌کند که گفتگوی ادیان و شناخت‌ نقاط اشتراک و افتراق احتمالی آنها جدای از گفتگوی فرهنگها و تمدنها و شناخت نقاط قوت و ضعف آنها صورت پذیرد.راقم این سطور معتقد است‌ که فهم عمیق تعالیم دینی و التزام عملی به دستور العمل‌های تشریعی که مبتنی و منبعث از توحید و تقوا باشد،هم موجب«تعالی»فرهنگها است و هم موجب‌ «ترقی»تمدنها.تمدن اروپایی در قرون وسطی به گفتمان ترقی اهتمام‌ نمی‌ورزید و در تمدن غربی و تمدن جدید اروپایی در عین اخذ و اقتباس گفتمان‌ ترقی از اسلام،به گفتمان تعالی بی‌مهری و بی‌اعتنایی شد.مطالعه تاریخ تمدن‌ مسیحی نشان می‌دهد که این تمدن یا راه افراط را پیموده و یا راه تفریط را. جمع معقول و منطقی«تعالی»از یک سو و«ترقی»از سوی دیگر،نیازمند ظرافت‌ها و ظرفیت‌های ویژه‌ای است که صرفا در تعالیم اصیل اسلامی دیده‌ می‌شود اما اینکه چه شد که ملل اسلامی از این تعالیم غافل ماندند و در چهار قرن اخیر عملا به این جمع معقول و منطقی دست نیافتند،پرسشی است که‌ خلاصه و عصارهء پاسخ آن در کلام آلبرت حورانی بازتاب یافته است: «مسیحیان،قوی هستند زیرا به واقع مسیحی نیستند و مسلمانان،ضعیف‌اند زیرا به واقع مسلمان نیستند.»

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.