Skip to main content
فهرست مقالات

نکال شب، نگال شب؟

نویسنده:

(23 صفحه - از 1 تا 23)

کلید واژه های ماشینی : نکال، حافظ، نکال شب، مشک، شرار چراغ سحرگهان، سیاهی، شعر، فارسی، قدح، زگال، زغال، شعر حافظ، دیوان حافظ، نگال، واژۀ نکال، زگال شب، نگال شب، زن، معنی، ناصرخسرو، استاد، زال، جام، تصویر، واژۀ نکال در شعر حافظ، بیت حافظ، کاربرد، قدح سیاهی، زنگی شب، بیت حافظ به‌صورت نکال شب

خلاصه ماشینی: "» [حافظ جاوید،ص 463 و 464] و در حافظ به سعی سایه می‌خوانیم:«صورت صحیح بیت باید چنین باشد: {Sزگال شب که کند قدح در سیاهی مشک#در او شرار چراغ سحرگهان گیردS}توجه به هردو معنی قدح:طعن کردن در نسبت کسی و آتش برآوردن از آتش‌زنه و مناسبت مضمون بیت با احوال شیخ ابو اسحق پس از محاربات او با امیر مبارز الدین وفرار او،پردۀ دیگری از نازک‌کاری هنر حافظ را پیش روی ما می‌گشاید». برای اینکه خوانندۀ ارجمند بتواند تمامی تصویری را که حافظ آفردیه است،یک‌جاببیند،بهتر دانستیم که هرشش بیت این قصیده را با هم مرور کنیم تا ببینیم که روندحرکت مجموعۀ این آفرینش هنری چگونه است و آیا در این شعر جایی برای زگال/زغال و سرزنش و طعنه زدن به مشک وجود دارد یا نه؟ حافظ این قصیده را،در مدح شاه شیخ ابو اسحق،این چنین سروده است: {Sسپیده‌دم که صبا بوی لطف جان گیرد#چمن ز لطف هوا نکته بر جنان گیرد#هوا ز نکهت گل در چمن تتق بندد#افق ز عکس شفق رنگ گلستان گیرد#نوای چنگ بدانسان زند صلای صبوح#که پیر صومعه راه در مغان گیرد#نکال شب که کند در قدح سیاهی مشک#در[او]شرار چراغ سحرگهان گیرد#شه سپهر چو زرین سپر کشد در روی#به تیغ صبح و عمود افق جهان گیرد#به رغم زاغ سیه شاهباز زرین بال#درین مقرنس زنگاری آشیان گیردS}[دیوان حافظ،خانلری،ص 1034] در سه بیت نخستین این قصیده،از نظر ساختاری و معنایی اشکالی به نظر نمی‌رسد که نیاز به توضیح داشته باشد؛از این روی،به تصویری که حافظ در بیت‌های چهارم وپنجم و ششم آفریده است و به هیچ وجه نمی‌توان آنها را جدا از هم دید و خواند و معنیکرد،می‌پردازیم."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.