Skip to main content
فهرست مقالات

آیا فلسفه اسلامی داریم

نویسنده:

ISC (16 صفحه - از 27 تا 42)

کلیدواژه ها :

اسلام ،فلسفه ،فلسفه اسلامی

کلید واژه های ماشینی : فلسفه، اسلامی، فلسفه اسلامی، وحی، دین، آموزه‌های، اسفار، صدرالمتألهین، مسئله، عقل

این‌که عنوان (فلسفه اسلامی) صرفا یک نام است یا توصیفی است حقیقی، مسئله‌ای است در خور بحث. در این مقاله، ابتدا مجموعه‌ای که تحت این عنوان شناخته می‌شود معرفی می‌گردد و سپس نشان داده می‌شود که عنوان مذکور صرفا نام این مجموعه نیست، بلکه توصیف حقیقی آن است؛ یعنی، مجموعه مذکور هم حقیقتا فلسفه است و هم حقیقتا اسلامی. بدین منظور، دو نوع نقش برای آموزه‌های دینی در فلسفه فرض می‌شود، که یک نوع با ماهیت فلسفی فلسفه سازگار نیست و نوع دیگر سازگار است. در مرحله بعد، با تشریح نقش اخیر دین در فلسفه، برای دین حداقل چهار نحو تأثیر سازگار در فلسفه تصویر می‌شود. در نهایت، نشان داده می‌شود که دین اسلام در فلسفه مورد بحث چنین تأثیراتی داشته است، پس فلسفه مذکور حقیقتا اسلامی است.

خلاصه ماشینی: "برای داوری درست در این‌باره کافی است سه مسئله زیر را به ترتیب بررسی کنیم: مسئله اول: عنوان (فلسفه اسلامی) و مشکل آن؛ مسئله دوم: آیا فلسفه اسلامی امکان‌پذیر است؟ مسئله سوم: در صورت امکان‌پذیر بودن، آیا چنین فلسفه‌ای وجود دارد؛ به عبارت دیگر، آیا مجموعه معارفی که ما امروز آن را تحت عنوان (فلسفه اسلامی) می‌شناسیم واقعا فلسفه اسلامی است؟1 مقدمه پیش از هر بحثی، باید توجه داشت که در فرهنگ اسلامی عنوان (فلسفه اسلامی) به مجموعه‌ای از مسائل اطلاق می‌شود که در باب امور عامه، خداشناسی، علم‌النفس، معرفت‌شناسی و دین‌شناسی مطرح می‌شوند، که باب امور عامه یا الهیات بالمعنی الاعم خود شامل مباحثی است همچون احوال کلی وجود، وجود مستقل و رابط، وجود ذهنی، مواد ثلاث، جعل، ماهیت، وحدت و کثرت، علیت، قوه و فعل، ثبات و سیلان، علم و عالم و معلوم و مقولات عشر؛ و باب خداشناسی یا الهیات بالمعنی الاخص شامل مباحثی است همچون اثبات ذات، توحید، مباحث کلی صفات، اثبات تک تک صفات نظیر علم و قدرت و حیات و اراده و کلام و سمع و بصر و توضیح نحوه هریک از این صفات و مسائل ناشی از هر یک از صفات مانند قضا و قدر و لوح و قلم و عرش و کرسی و جبر و تفویض و بالاخره مباحث مربوط به افعال نظیر اثبات عوالم مجرد، حل مشکل شرور، دوام فیض و حدوث عالم؛ و باب علم‌النفس شامل مباحثی است همچون تعریف نفس، اثبات وجود نفس، اثبات جوهریت نفس، اثبات تجرد نفس، حدوث یا قدم نفس، قوای نفس و شئون آن‌ها، نحوه ارتباط قوای نفس با نفس و بالاخره بقای نفس پس از مرگ؛ و معرفت‌شناسی شامل مباحثی است که عمدتا در کتب برهان و به طور پراکنده مطرح‌اند و بابی به آن اختصاص نداده‌اند و بالاخره باب دین‌شناسی فلسفی شامل مباحثی است همچون حقیقت مرگ، بطلان تناسخ، اثبات معاد، عالم برزخ یا مثال منفصل، حقیقت حشر، حقیقت قیامت، حقیقت میزان و حساب، حقیقت سعادت و شقاوت، حقیقت بهشت و جهنم، حقیقت وحی، لزوم وحی، مسئله نبوت و از همه مهم‌تر مسئله معاد جسمانی."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.