Skip to main content
فهرست مقالات

شیخ فضل الله نوری و مشروطیت

نویسنده:

مترجم:

ISC (24 صفحه - از 169 تا 192)

کلید واژه های ماشینی : مشروطیت، شیخ فضل‌الله، ترکمان، مشروطه، شیخ فضل‌الله نوری و مشروطیت، شریعت، اسلام، مجلس، کسروی، مشروطه‌خواهان

انقلاب، اندیشه، تأسیسات و آثار مشروطیت پدیده‌ای مهم و بی‌سابقه در تاریخ کشور ما بود. به همین دلیل در زمان وقوع درباره ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این انقلاب بحثها و گفتگوهای زیادی در موافقت و مخالفت با آن ارائه شد. این مقاله به تبیین نظریات و دیدگاههای یکی از بزرگترین فقهای بزرگ ایران، شیخ شهید فضل الله‌ نوری، درباره انقلاب، ابعاد و آثار مختلف مشروطیت همراه بررسی مقایسه‌ای با دیدگاههای متقابل آن اختصاص دارد.

خلاصه ماشینی:

"شیخ فضل الله‌، مجلسی را که علما خواهان آن بودند، چنین توصیف می‌کند: مجلس، دارالشورای کبرای اسلامی است و به مساعی مشکوره حجج اسلام و نواب عامه امام علیه‌السلام قائم شده و برای خدمت و معاونت به دربار دولت شیعه اثنی عشری و حفظ حقوق و پیروان مذهب جعفری تأسیس گردیده است (ترکمان: 241 - 242، 244). شیخ فضل الله‌ همچنین نسبت به اصلاح پیش‌نویس اصلی درباره ماده دوم قانون اساسی، معترض بود و منکر این بود که مجلس حق مداخله در انتخاب مجتهدین این شورا را دارد (ترکمان 267 - 268، 275؛ کسروی: 422). شیخ فضل الله‌ چنین کاری را خلاف شرع می‌دانست و معتقد بود که قصد واقعی از این کار، تأسیس مدارسی به سبک فرنگ و تربیت اطفال نابالغ بر اساس عادات خارجی است (کسروی: 434؛ ترکمان: 331). بنابراین، شیخ فضل الله‌ مخالفانش را به دخالت در احکام شرعی متهم می‌کرد و از جمله معترض بود که آنها آنچه را که جزء اعمال مباح است، واجب کرده‌اند و با این کار سد راه اهداف اساسی اسلام شده‌اند. بنابراین [شیخ] فضل الله‌ بر آن بود که برخلاف گذشته زمانی که مقررات دولتی عموما، اموری خارج از دین تلقی می‌شدند، در شرایط فعلی به شرط وفاداری مجلس به دستورات هیأتی که پیش‌بینی شده [هیأت علمای طراز اول]، اینگونه مقررات و امور شرعا وظیفه‌ای واجب محسوب می‌شود (ملک زاده: 215؛ ترکمان: 109). در رساله تذکرة الغافل شیخ فضل الله‌ به مشروطه خواهان برای بی‌اعتبارکردن سلطان اسلام پناه و به این وسیله تضعیف حکومت اسلام که مرکب از شاه و علما است، حمله می‌کرد (ترکمان: 68، 92)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.