Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی مسأله حمل در فلسفه اسلامی

نویسنده:

ISC (34 صفحه - از 143 تا 176)

کلید واژه های ماشینی : حمل، ذاتی، حمل شایع، وحدت، انسان، اتحاد، قضیه، معنی، مفهوم، هوهویت

‌ نویسنده‌ در ابتدا به‌ طرح‌ مسألة‌ شناخت‌ می‌پردازد و اینکه‌ با عنایت‌ به‌ ضرورت‌ تلاش‌ عقلی‌ و فلسفی‌ برای‌ حل مسائل‌ مربوط‌ به‌ شناخت‌ هستی‌ در اولین‌ گامها با این‌ سؤال‌ مواجه‌ می‌شویم‌ که‌ آیا عقل‌ بشر توان‌ حل این‌ مسائل‌ را دارد یا خیر؟ سپس‌ به‌ دلیل‌ مقام‌ ویژة‌ حمل‌ در فلسفه‌، آن‌ را مطرح‌ و یکی‌ از امهات‌ مسائل‌ فلسفة‌ اسلامی‌ به‌ شمار می‌آورند و قائلند به‌ اینکه‌ بدون‌ حمل‌ حمایت‌ از واقعیات‌ هستی‌ امکان‌پذیر نیست‌. در ادامه‌ به‌ حقیقت‌ حمل‌ می‌پردازند که‌ حمل‌ در حقیقت‌ ملاک‌ وحدت‌ و یگانگی‌ بین‌ دو مفهوم‌ متغایر است‌ و هوهویت‌ در باب‌ قضایا چیزی‌ جز حمل‌ نیست‌. نویسنده‌ در پایان‌ به‌ تقسیمات‌ حمل‌ و معانی‌ مختلف‌ آن‌ و پاسخ‌ به‌ شبهات‌ مطرح‌ شده‌ در این‌ زمینه‌ می‌پردازد.

خلاصه ماشینی:

"نتیجه‌ اینکه‌ جای‌ هیچ‌گونه‌ تردیدی‌ نیست‌ که‌ آنچه‌ می‌تواند موجب‌ صحت‌ حمل‌ در باب‌ قضایا واقع‌ شود، چیزی‌ جز نوعی‌ اتحاد نیست‌، ولی‌ در این‌ مسأله‌ نیز تردید وجود ندارد که‌ در باب‌ حمل‌ همواره‌ باید نوعی‌ دوگانگی‌ را در نظر گرفت‌، زیرا اگر نوعی‌ از دوگانگی‌ در نظر گرفته‌ نشود، عنوان‌ حمل‌ معنی‌ خود را از دست‌ می‌دهد و چیزی‌ جز وحدت‌ صرف‌ به‌ جای‌ نمی‌ماند. با توجه‌ به‌ مطالب‌ بیان‌ شده‌ می‌توان‌ چنین‌ نتیجه‌ گرفت‌ که‌ اشتراک‌ «اول‌» در اصطلاح‌ حمل‌ اولی‌ نزد شیخ‌الرئیس‌ و ملاصدرا اشتراک‌ لفظی‌ است‌ 2ـ1ـ4ـ معانی‌ مختلف‌ ذاتی‌ از جمله‌ موارد قابل‌ بررسی‌ در حمل‌ اولی‌ ذاتی‌ این‌ است‌ که‌ منظور از ذاتی‌ در این‌ حمل‌ چیست‌؟ برای‌ تبیین‌ این‌ امر می‌توان‌ گفت‌ کلمه‌ ذاتی‌ در علم‌ منطق‌ در دو مورد به‌ کار می‌رود و دارای‌ معانی‌ گوناگون‌ است‌: یکی‌ از موارد استعمال‌ کلمة‌ ذاتی‌ در باب‌ ایساغوجی‌ و کلیات‌ خمس‌ است‌ و مراد از ذاتی‌ در آنجا، مفهوم‌ کلی‌ای‌ است‌ که‌ مقوم‌ ماهیت‌ است‌ و بیرون‌ از معنای‌ آن‌ نیست‌ و آن‌ بر سه‌ قسم‌ است‌: 1ـ نوع‌ که‌ عین‌ ماهیت‌ افراد است‌. زیرا همان‌طور که‌ در فرض‌ اول‌ بیان‌ شد، مقولات‌ کاملا از یکدیگر متباین‌ هستند و نیز لازمة‌ نظریة‌ وجود ذهنی‌ آن‌ است‌ که‌ وقتی‌ انسان‌ یک‌ کیف‌ مبصر مانند رنگ‌ سفید را تصور می‌کند صورت‌ ذهنی‌ مندرج‌ در دو نوع‌ کیف‌ مختلف‌ از یک‌ مقوله‌ باشد، یعنی‌ هم‌ کیف‌ محسوس‌ باشد و هم‌ کیف‌ نفسانی‌."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.