Skip to main content
فهرست مقالات

فرآیند گرایش به انقلاب در اندیشه سیاسی امام خمینی

نویسنده: ؛

زمستان 1380 - شماره 13 (34 صفحه - از 179 تا 212)

کلیدواژه ها : جامعة‌ دینی‌ ،حکومت‌ دینی‌ ،ولایت‌ فقیه‌ ،اسلام‌ سیاسی‌ ،انقلاب‌ سیاسی‌

کلید واژه های ماشینی : اندیشة سیاسی ،حکومت دینی ،جامعة دینی به حکومت ،دینی ،اندیشة سیاسی امام ،اندیشة سیاسی شیعه ،اندیشة سیاسی عالمان شیعه ،اندیشة سیاسی امام‌خمینی ،حکومت اسلامی ،سیاسی عالمان شیعه ،علمای شیعه ،سیاسی امام ،سیاسی امام‌خمینی ،همة ،اسرائیل ،جامعة دینی ،انقلاب سیاسی ،انقلاب اسلامی ،اندیشة امام ،حاکمیتی مبتنی بر اسلام ،گرایش به انقلاب ،انقلاب دینی ،حاکمیتی مطلوب ،جامعة اسلامی ،اندیشة امام‌خمینی ،علمای دینی ،عالمان دین ،اندیشة حکومت اسلامی ،وسیلة علمای شیعه ،مطلوب

‌: تردیدی‌ نیست‌ که‌ اندیشة‌ سیاسی‌ شیعه‌ در عهد غیبت‌ در راه‌ تدوین‌ پایه‌های‌ نظری‌ یک‌ حکومت‌ دینی‌ یا طراحی‌ یک‌ انقلاب‌ سیاسی‌ با دشواریهای‌ عملی‌ و کاستیهای‌ تئوریک‌ فراوانی‌ رویاروی‌ بوده‌ است‌. مقاله‌ با ارزیابی‌ این‌ نارساییها و سیری‌ اجمالی‌ در تأملات‌ سیاسی‌ عالمان‌ شیعه‌، این‌ موضوع‌ را با عنایت‌ به‌ مراحل‌ تطور و تحول‌ آن‌ تا ظهور امام‌ خمینی‌ (س‌) بررسی‌ می‌نماید. به‌ اعتقاد نگارنده‌، اندیشة‌ سیاسی‌ امام‌ تا آغاز دهة‌ 1340، در واقع‌ ادامة‌ رویکرد نظری‌ علمای‌ پیشین‌ به‌ مسألة‌ حکومت‌ بود؛ منتهی‌ با این‌ تفاوت‌ که‌ امام‌ همة‌ تلاش‌ خود را مصروف‌ ایجاد «جامعة‌ دینی‌» صرفنظر از شکل‌ و ماهیت‌ حکومت‌ آن‌ نمود. چه‌ به‌ گمان‌ او با اهرم‌ نظارت‌ مستمر علمای‌ دینی‌ بر سیاست‌ و حکومت‌ می‌توان‌ بر بحران‌ ناشی‌ از فقدان‌ حاکمیت‌ مطلوب‌ غلبه‌ کرد و این‌ نگرش‌ با توجه‌ به‌ تفکر علمای‌ پیشین‌ و هم‌ عصر او گامی‌ به‌ پیش‌ تلقی‌ می‌شد. سرانجام‌، مقاله‌ علل‌ و چگونگی‌ گذر اندیشة‌ سیاسی‌ امام‌ خمینی‌ (س‌) را از مرحلة‌ جامعة‌ دینی‌ به‌ حکومت‌ دینی‌، با توجه‌ به‌ بسترهای‌ اجتماعی‌ ـ سیاسی‌ جامعة‌ ایران‌ در سراسر دهة‌ 1340، مورد مطالعه‌ قرار می‌دهد و عوامل‌ و مسائلی‌ که‌ سبب‌ رویارویی‌ امام‌ با نظام‌ مستقر و پی‌بردن‌ به‌ ماهیت‌ اصلاح‌ناپذیر آن‌ گردید، بررسی‌ می‌کند. به‌ طور کلی‌ امام‌ به‌ عنوان‌ ایدئولوگ‌ فکری‌ انقلاب‌، ابتدا وضع‌ موجود را نفی‌ و طرد نمود و سرانجام‌ با طرح‌ درس‌ «ولایت‌ فقیه‌» نظام‌ آرمانی‌ و مطلوب‌ خود را ـ که‌ از بسیاری‌ جهات‌ با نظامهای‌ مستقر تفاوت‌ داشت‌ ـ ترسیم‌ کرد. بدیهی‌ است‌ تحقق‌ این‌ اندیشه‌ مستلزم‌ ساز و کاری‌ جدید و به‌ طور مشخص‌ یک‌ نظریة‌ انقلابی‌ بود. انقلاب‌ مکانیسمی‌ برای‌ درهم‌ شکستن‌ مناسبات‌ ظالمانة‌ موجود به‌ منظور فراهم‌ ساختن‌ زمینة‌ لازم‌ جهت‌ تحقق‌ حاکمیتی‌ مبتنی‌ بر اسلام‌ به‌ وسیلة‌ علمای‌ شیعه‌ بود که‌ در شرایط‌ بحران‌ ناشی‌ از غاصب‌ بودن‌ حکومتهای‌ موجود و فقدان‌ شرایط‌ لازم‌ برای‌ استقرار حاکمیتی‌ مطلوب‌ مطرح‌ می‌گردید. در پایان‌ نگارنده‌ راهکارهای‌ اجرایی‌ انقلاب‌ را از نگاه‌ امام‌ ارزیابی‌ می‌کند.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.