Skip to main content
فهرست مقالات

ساحتها و اسرار نبوت و ولایت از منظر امام خمینی

نویسنده:

(20 صفحه - از 75 تا 94)

کلیدواژه ها : ولایت ،نبوت ،اندیشة دینی ،ولایت خاتم نبوت ،ولایت خاتم ولایت

کلید واژه های ماشینی : ولایت ،نبوت ،امام ،خلافت ،نبوت و ولایت ،اسرار نبوت و ولایت ،عرفانی ،پیامبر ،عارفان ،امام‌خمینی ( س ) ،ساحتها و اسرار نبوت ،نبی ،برتر ،اسم ،ذات ،مظاهر ،نور ،ساحتهای نبوت و ولایت ،حق ،خلافت و ولایت ،ولایت از منظر امام‌خمینی ،سخن امام‌خمینی ( س ) ،معنای نبوت و ولایت ،نبوت برتر ،حقیقت ،سخن ،تجلی ،ولایت از نبوت برتر ،باطن ،ولایت خاتم نبوت با ولایت

این مقاله با یک پیشگفتار پیرامون شخصیت امام خمینی(س) و ابعاد وجودی و نقش ایشان در احیای اندیشة دینی آغاز می‌گردد و هدفش پرداختن به یکی از ابعاد عرفانی اندیشة امام است. نگارنده در این مقاله مباحثی را پیرامون نبوت و ولایت که از محوری‌ترین مباحث عرفانی است مطرح کرده و کوشیده است در هر مسأله نظر امام خمینی(س) را بیان کند. در این خصوص به آثاری همچون مصباح الهدایه الی الخلافة و الولایة ، تعلیقه علی شرح فصوص الحکم و مصباح الانس، چهل حدیث، بادة عشق، صحیفة نور، فرهنگ دیوان امام خمینی(س) مراجعه شده است گرچه اندیشة امام محور مقاله است اما به تناسب به آثار دیگر محققان و عارفان نیز استناد شده است. محورهایی که در این مقاله مورد کندوکاو قرار گرفته‌اند، عبارتند از: 1ـ معنای نبوت و ولایت؛ 2ـ ضرورت نبوت؛ 3ـ رابطة نبوت و ولایت؛ 4ـ ساحتهای نبوت و ولایت؛ 5ـ اسرار نبوت و ولایت. در بخش نخست به این نکته اشاره شده است که لباس الفاظ بر قامت بلند حقایق عرفانی کوتاه و نازیباست و اینکه تمام این حقایق بلند را نمی‌توان در پوشش عبارات جای داد اعتراف به این حیقت، ما را از پرداختن به واژگانی که در توضیح مفاهیم تا حدی تأثیر دارند، بی‌نیاز نمی‌سازد. از این رو امام خمینی(س) راجع به واژة نبوت و ولایت نقدی بر سخن عبدالرزاق کاشانی پیرامون معنای نبوت کرده است. بخش دوم ابتدا به طرح ضرورت نبوت و ولایت از دیدگاههای کلامی و فقهی پرداخته سپس دیدگاه امام خمینی(س) در تبیین ضرورت نبوت و ولایت با توجه به ساحتهای آن مطرح شده است. در سومین بخش نخست به تصوری نادرست که احیانا برای برخی به میان آمده که ولایت را از نبوت برتر پنداشته‌اند، توجه شده است و توضیح اینکه سخن عارفان در مورد ولایت هرگز به معنای برتر دانستن ولی نسبت به نبی ولی نیست. در این مورد سخن امام خمینی(س) در مورد رابطة نبوت و ولایت مطرح شده و نظر ایشان در این خصوص بیان شده است که همة ولایتها و امامتها تجلی نبوت و ولایت جمعی احدی احمدی‌اند. همچنین به رابطة ولایت خاتم نبوت با ولایت خاتم ولایت اشاره شده است. بخش چهارم مقدمتا به حقیقت تشکیک در نظام هستی اشاره‌ دارد و یادآوری اینکه تشکیک در حوزة عرفانی نیز در ساحتی برتر مطرح است (تشکیک ذات مظاهر در برابر تشکیک فلسفی که ذات مراتب است). در این مورد به سخنان امام خمینی(س) در خصوص ساحتها و مراتب ولایت استناد شده است. آخرین بخش مقاله به اسرار نبوت وولایت پرداخته و دراین مورد به سخنان امام درخصوص اسرار نبوت استناد شده است. بویژه امام با نقل حدیثی گرانسنگ که حضرت رضا(ع) از حضرت امیر(ع) نقل کرده گفتار خود را متبرک ساخته است. در مورد دیگر امام به رازگشایی از سخن حضرت امیر(ع) پرداخته است که فرمود: «من با پیامبران در باطن بوده‌ام و با پیامبر(ص) در ظاهر هستم». سرانجام به این سخن امام اشاره شده که مقام خلافت ظاهری پس از پیامبر منصبی الهی است و این خلافت نیز از شئون نبوت و رسالت می‌باشد و از آنجا که برخلق پنهان است، اظهارش برای پیامبر(ص) از واجبات است.

خلاصه ماشینی:

"امام خمینی(س) در تعلیقات علی شرح فصوص الحکم، حضرت محمد(ص) را ولی مطلقی می‌داند که نبوت و ولایت و امامت را با هم داراست و معتقد است: ولایت احمدی احدیة جمعیه، مظهر اسم احدی جمعی است و دیگر اولیا مظاهر و مجالی ولایت اویند و هر دعوتی، به او، بلکه عین دعوت او به شمار می‌رود؛ همان‌گونه که هرگونه تجلی، ازلا و ابدا جز با تجلی اسم اعظم معنا ندارد و تجلی دیگر ولایتها و امامتها و نبوتها نیز همگی از رشحات تجلی امامت، نبوت و ولایت جمعی احدی احمدی‌اند [1410: 40-41]. [1] امام خمینی(س) در موردی دیگر از مصباح الهدایه با عنوان «ومیض» به تبیین سر ولایت پرداخته، می‌فرماید: نظر به آنچه پیش از این به تو آموختیم و توضیحاتی که دادیم، اکنون راز سخن حضرت مولای موحدان و پیشوای عارفان، امیرالمؤمنین ـ‌‌صلوات الله علیه ـ را می‌توانی دریابی که فرمود: «من با پیامبران در باطن بوده‌ام و با پیامبر(ص) در ظاهر هستم»؛ زیرا حضرت علی(ع) دارای مقام ولایت مطلقة کلیه است و ولایت نیز باطن خلافت است و آن حضرت با توجه به مقام ولایت کلیه، از اعمال همگان آگاه است و نسبت به همه معیت قیومه دارد که ظل معیت قیومیة حقة الهیه است [1360: 196]."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.