Skip to main content
فهرست مقالات

علم، حجاب نورانی (به روایت امام خمینی)

نویسنده:

ISC (24 صفحه - از 65 تا 88)

کلیدواژه ها : علم ،حجاب ،عالم ،نور ،علم حقیقی ،متعلق علم

کلید واژه های ماشینی : علم ،حجاب ،امام ،نور ،امام‌خمینی ،انسان ،حق ،حقیقت ،جنت ،معرفت ،قلب ،بهشت ،ذات ،صفات ،سلوک طریق طریق جنت ،عقل ،حجاب نورانی ،سلوک ،اسم ،ظاهری ،کمال ،خداوند ،باطنی ،نفس ،موجودات ،روایت امام‌خمینی ،معارف الهی ،علم حقیقی ،علم نافع ،علم حق

انسان‌ موجودی‌ پژوهشگر، پرسش‌کننده‌ و پاسخ‌ طلب‌ است‌. همواره‌ در پی‌ پرسش‌ از علم‌، عالم‌، معلوم‌، اغراض‌، نتایج‌ و ارزش‌گذاری‌ علم‌ است‌ و هنگامی‌ این‌ حالت‌ در او اوج‌ می‌گیرد که‌ «علم‌» را با دو صفت‌ متضاد «نور» و «حجاب‌» متصف‌ می‌بیند. به‌ همین‌ دلیل‌ می‌خواهد بداند چگونه‌ حقیقتی‌ که‌ «الظاهر لذاته‌ و المظهر لغیره‌»اش‌ می‌دانند، می‌تواند حجاب‌، آن‌ هم‌ حجاب‌ اکبر باشد. در این‌ نوشتار نخست‌، از کاربرد علم‌ در دو معنی‌ (علم‌ عام‌ و مطلق‌) و (علم‌ خاص‌ و تخصصی‌) که‌ همان‌ دانش‌ متکی‌ بر تجربه‌ و آزمون‌ است‌، سخن‌ گفته‌ و سپس‌ به‌ آرای‌ برخی‌ از بزرگان‌ اندیشه‌ و معرفت‌ که‌ «علم‌» را مساوق‌ «وجود» و «نور» دانسته‌اند، اشاره‌ کرده‌ایم‌. محور اصلی‌ بحث‌، نظریه‌های‌ عارفانة‌ امام‌ خمینی‌(س‌) است‌ که‌ «علم‌» را از شئون‌ فطرت‌ دانسته‌ و آن‌ را به‌ وجهة‌ نورانی‌ وجود موجودات‌ منتسب‌ می‌دانند و بر این‌ باورند که‌ تمام‌ موجودات‌ متناسب‌ با حدود وجودی‌ خود مظهر اسم‌ «علیم‌» حضرت‌ حقند؛ راز تسبیح‌ موجودات‌ و نیز رمز جاودانگی‌ و ملکوتی‌ شدن‌ انسان‌ را در علم ‌ و آگاهی‌ بیان‌ می‌دارند. علم‌ حقیقی‌ را «طریق‌ جنت‌» و هر مرتبه‌ای‌ از این‌ علم‌ را متناسب‌ با مراتب‌ بهشت‌ (افعال‌، صفات‌، ذات‌) می‌دانند و ازآیات‌ نخستین‌ سورة‌ علق‌ نکات‌ زیبا و تازه‌ای‌ در بیان‌ ارزش‌ و منزلت‌ علم‌ مطرح‌ می‌نمایند که‌ به‌ طور مختصر به‌ آن‌ پرداخته‌ایم‌.

خلاصه ماشینی:

"از این‌ رو ضمن‌ ارج‌ نهادن‌ به‌ علم‌ و توصیه‌ به‌ فراگیری‌ آن‌، به‌ آفات‌ علم‌ که‌ از جمله‌ حجاب‌ واقع‌ شدن‌ آن‌ است‌ اشاره‌ می‌کنند که‌ اگر چه‌ «علم‌» «نور» است‌ و خاصیت‌ کاشفیت‌ دارد، ولی‌ طالب‌ آن‌ همواره‌ باید توجه‌ داشته‌ باشد که‌ چه‌ بسا همین‌ حقیقت‌ نوری‌ خود حجاب‌ حقیقت‌ قرار گیرد و مانع‌ کشف‌ مطلوب‌ گردد، و آنگاه‌ خود از سر تواضع‌ می‌گویند: چنان‌ به‌ عمق‌ اصطلاحات‌ و اعتبارات‌ فرو رفتم‌ و به‌ جای‌ رفع‌ حجب‌ به‌ جمع‌ کتب‌ پرداختم‌ که‌ گویی‌ در کون‌ و مکان‌ خبری‌ نیست‌ جز یک‌ مشت‌ ورق‌ پاره‌ که‌ به‌ اسم‌ علوم‌ انسانی‌ و معارف‌ الهی‌ و حقایق‌ فلسفی‌ طالب‌ را که‌ به‌ فطرت‌ الله مفطور است‌ از مقصد بازداشته‌ و در حجاب‌ اکبر فرو برده [‌است]‌ [امام خمینی‌ 1373: 11]. امام‌ فطرت‌ عالمانه‌ را برای‌ سایر موجودات‌ نیز اثبات‌ می‌کنند و باور دارند: از آنجا که‌ صرف‌ وجود، صرف‌ کمال‌ است‌ و حق‌تعالی‌ صرف‌ وجود است‌، پس‌ صرف‌ تمام‌ کمالات‌ بوده‌ و عین‌ اسمای‌ جلالیه‌ و جمالیه‌ می‌باشد و این‌ حقیقت‌ کامله‌ در آیینه‌های‌ مختلف‌ ظهور می‌یابد ــ و ظهور آن‌ کمالات‌ به‌ میزان‌ کدورت‌ و جلاء ظرفیتها بستگی‌ دارد ــ‌ هر موجودی‌ دارای‌ وجهة‌ ملکوتی‌ است‌ و از همین‌ وجهه‌ حیات‌ و علم‌ و سایر شئون‌ جمالیه‌ را دارا می‌باشد [1378: 416]."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.