Skip to main content
فهرست مقالات

جایگاه آزادی در مکتب و سیره امیرمؤمنان علیه السلام

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : امیر مؤمنان علیه‌السلام، امیر مؤمنان علی، سیره امیر مؤمنان علی، سیره امیر مؤمنان علیه‌السلام، سیاسی، اسلام، بیعت، سیره امیر مؤمنان علی علیه‌السلام، نگرش امیر مؤمنان علیه‌السلام آزادی، امیر مؤمنان علیه‌السلام آزادی همرا‌ه

احترام به حقوق دیگران و انواع آزادی در اسلام را در دستگاه سیاسی و حکومتی خود به رسمیت شناخته و آن را نهادینه و قانون‌مند کرده بود. انواع آزادی که امیرمؤمنان علیه السلام در خلافت خود ترسیم و اجرا کرد عبارت‌ بود از:1-آزادی سیاسی در بیعت،2-آزادی برای مخالفان،3-هدایت و اتمام حجت با معاندان،4-حق کرامت و حفظ شخصیت معاندان،5- آزادی در رفتار برای امت خود و مخالفان،6-آزادی بیان و تبلیغ و گفت‌وگو برای مخالفان،7-آزادی اجتماعی و نژادی که پر آوازه‌ترین‌ آزادی‌ها در مکتب اسلام و سیره امیر مؤمنان علیه السلام بود.ویژگی برجسته و بلندمرتبه نگرش امیر مؤمنان علیه السلام آزادی همراه با مهر و محبت و مدارا و رأفت برای آحاد ملت و مخالفان بود.آن حضرت در پشت کلمات ظاهر فریب و آرمانی آزادی را مطرح نکرد بلکه در مقام عمل مظهر آزادی و رأفت و مهربانی و گفت‌وگو با مخالفان بود و در میدان سیاست و حکمرانی‌ هیچ گاه اصول و ضوابط آزادی را زیر پا نگذاشت و حقوق افراد ملت و گروه‌های مخالف و حتی معاندان را نادیده نگرفت. این مقاله بر آن است تا به بررسی جایگاه آزادی از دیدگاه و سیره‌ امیر مؤمنان علی علیه السلام بپردازد.روش تحقیق در آن توصیفی-تحلیلی است‌ و جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای از منابع و مأخذ دست اول‌ تاریخ اسلام است و اطلاعات به دست آمده با ابزارهای مشاهده و استدلال‌ تحلیل می‌گردد.کلمهء آزادی کلمه‌ای دوست داشتنی و مطلوب است و هیچ لفظی به قدر آزادی عواطف گوناگون را در انسان‌ها در طول تاریخ بر نیانگیخته است. دانشمندان علوم اجتماعی و فلاسفه درباره این کلمه سخن بسیار گفته‌اند. اسلام نیز برای انسان حق کرامت و اختیار و آزادی قائل شده است.حق‌ آزادی در اسلام شامل آزادی عقیده،آزادی اندیشه،آزادی بیان و تبلیغ، آزادی رفتار،آزادی سیاسی و آزادی اجتماعی می‌باشد،آزادی عقیده از پایه‌های اساسی آزادی در دین اسلام است و در منابع دینی بر آن تأکید شده است. امیر مؤمنان‌علیه السلام تجلی عدالت و آزادی بود.آن حضرت علیه السلام روح آزادی و

خلاصه ماشینی:

"»2 4-اگرچه علی علیه السلام هیچ گونه تردیدی در مشروعیت دینی و مقام الهی و منصوصی خود نداشت‌3ولی چون این مطلب ذهنیت عمومی نداشت،آن حضرت‌ انتخاب حاکم را به رضایت مردم می‌دانست و به جز اجرای حکم خداوند رأی زدن با مردم را از وظایف حاکم اسلامی می‌دانست آن‌گونه که فرمود:«کاری را جز حکم‌ شرع بی‌مشورت با شما انجام ندهم. 6-مردم در بیعت با امیر مؤمنان علیه السلام شادمان بودند و با شور و هیجان گسترده‌ای در آن شرکت داشتند به گونه‌ای که آن حضرت در این باره گفت:«سرور و خوشحالی‌ مردم به خاطر بیعت با من،چنان شدت گرفت که کودکان به وجد آمده و پیران با پای‌ لرزان خود به راه افتاده بودند»4 7-در بیعت با علی علیه السلام مخالفان آزاد بودند و مجبور به بیعت نشدند،آن‌گونه که‌ سعد بن ابی وقاص،عبد الله بن عمر و اسامة بن زید بیعت نکردند. 2شایان توجه است هنگامی که این معاندان با تعصب و بی‌معرفتی بر فتنه‌گری و شکستن امنیت حوزه خلافت امیر مؤمنان علیه السلام اصرار ورزیدند و به جنگ با آن حضرت برخاستند وی قاطعانه و با شدت با آنان برخورد کردند به گونه‌ای که کمتر از ده نفر از آنان باقی ماندند و بقیه کشته شدند. 3 5-حق کرامت و حفظ شخصیت معاندان:امیر مؤمنان علیه السلام برای معاندان حق‌ کرامت قایل بود آن‌گونه که مراعات شخصیت دشمن سرسخت خود را نمودند و حجر بن عدی و عمرو بن حمق خزاعی را از لعن و ناسزاگویی به معاویه و شامیان‌ بازداشتند و به آنان فرمودند:«از خدا بخواهید آنان را از گمراهی به راه هدایت باز آورد تا برخی از آنها که حق را نمی‌شناسند آن را بشناسند و آن‌که به گردنکشی و ستم‌ پرداخته از آن دست بردارد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.