Skip to main content
فهرست مقالات

مشارکت سیاسی و دیدگاه های امام علی (ع) پیرامون آن

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : سیاسی، مشارکت، دیدگاه امام علی، امام علی ( ع )، مشارکت سیاسی، حکومت، مردم، بیعت، نصیحت، حق، اسلامی، مشارکت سیاسی ملت، توسعه سیاسی، حاکم، استقرار، ملت، نظام سیاسی، حاکمیت، نظام، اجتماعی، امام ( ع، قوانین، استقرار حاکمیت سیاسی، جامعه، تکلیف، احکام، وظیفه، اصل، استقرار قانون الهی، شکل‌گیری

امام(ع)مشارکت سیاسی ملت را منشأ آثاری ارزشمند در جامعه همچون«احترام به‌ حقوق»،«استقرار قانون الهی»،«ظهور نشانه‌های عدالت»،«اصلاح زمان»،«یاس‌ دشمنان»و«امید به بقاء دولت»دانسته‌اند.مشارکت سیاسی از مؤلفه‌های اصلی در باب دموکراسی و از مسائل اصلی در مقوله‌ی‌ توسعه سیاسی است و مقصود از آن،حضور مردم در عرصه‌ی انتخاب مقامات سیاسی‌ و حکومتی و تأثیرگذاری در جریان قانونگزاری‌ و تدوین سیاست‌های داخلی و خارجی‌ و مدیریت نظام سیاسی است.آشکار است که‌ برخورداری ملت از چنین نقش مؤثری در اداره‌ی امور،حاکی از رشد سیاسی و ارتقاء آگاهی‌ها و مسئولیت‌پذیری اجتماعی است و به همین جهت در مباحث توسعه بر آن تأکید بسیار است. از دیدگاه امام علی(ع)اصالت نقش‌ مشارکتی مردم در استقرار حاکمیت سیاسی و تداوم آن به گونه‌ای است که با حضور آنان‌ امام(ع)حاکمیت را می‌پزیرد و با عدم حضور آنان،از حاکمیت اعراض می‌نماید.«مشارکت‌ سیاسی»ملت در استقرار حاکمیت و پذیرش‌ حاکم در قالب«بیعت»ظهور می‌نماید و در قالب«نصیحت»که از اطلاق آن همه‌ی‌ عرصه‌های قانونگزاری،برنامه‌ریزی،امور اجرائی و عملکرد حاکم و مجریان حکومتی را دربرمی‌گیرد،تداوم می‌یابد.البته از دیدگاه‌ امام(ع)اصول و قواعد و احکام اسلام که در چارچوب«کتاب و سنت»مبین گردیده‌ست، از حیطه‌ی نصیحت و اظهار نظر مردم مستثنی‌ گردیده است.

خلاصه ماشینی: "اکنون با اتکاء به این پایه‌های‌ عقیدتی و مردمی،حفظ و حراست نظام و حکومتی که براساس عقیده اسلامی‌ بنیانگذاری گردیده و اجراء قوانین‌ اسلامی را بر عهده گرفته است،یک امر و تکلیف اجتماعی-سیاسی اسلامی(مانند تکالیف عبادی و فردی اسلام)است که‌ افراد مسلمان بدان عمل می‌نماید و به‌ جهت آنکه اسلام را به عنوان مکتب فکری‌ خویش اختیار و انتخاب نموده‌اند،انجام‌ تکالیف اسلامی نیز،عمل انتخاب شده از سوی آنان است؛به همین گونه مشارکت‌ در مسائل اجتماعی-سیاسی در شکل‌های‌ مختلف بیعت و رأی و... پس می‌توان گفت امام(ع)پس‌ از انجام بیعت از سوی مردم،تنها وظیفه‌ی‌ آنان را تعهد و وفاداری به همان«بیعت» دانسته‌اند و سه وظیفه‌ی«نصیحت و دوستی خالصانه در آشکار و نهان،اجابت‌ دعوت،و اطاعت اوامر»،در واقع نمودها و مصادیق عینی و عملی«وفاداری به بیعت‌ »است البته از آن جهت که واژه‌ی« نصیحت»علاوه بر مفهوم«دوستی خالصانه‌ »،مفهوم«دعوت خیرخواهانه به صلاح و نهی ار فساد»را نیز بیان می‌نمود(که البته‌ این مفهوم نیز از مصادیق«دوستی خالصانه» شمرده میشود)،مستلزم ارتباط متقابل رهبر و مردم در جریان حاکمیت و مدیریت نظام‌ سیاسی و جامعه است. در نتیجه‌ی«تعلیم»و«تأدیب»که‌ وظیفه‌ی حاکم نسبت به مردم است، ساختار ذهنی و فکری جامعه بر مبانی استوار عقلی و عقیده‌ی توحیدی،و رفتار اجتماعی و سیاسی برمبنای اصول و ضوابط الهی تنظیم می‌گردد و با پشتوانه‌ی اعتماد مردم به حاکم،که در بیعت با او ظهور و جلوه نموده است،و«اطاعت»از وی که از جمله حقوق رهبر و حاکم بر مردم است، زمینه‌ای مناسب و راهی هموار برای اجراء قواعد و ضوابط قانونی در امور اجتماعی‌ و سیاسی در بخشهای مختلف جامعه فراهم‌ می‌گردد و این بستر سالم اجتماعی و روند آرام جاری شدن قانون در جامعه یکی‌ دیگر از آثار مثبت مشارکت متقابل است‌ که امام(ع)با تعبیر«جرت علی اذلالهاالسنن‌ »(قوانین و سنت‌ها در زمینه‌های آرام و هموار جاری شود)،ازآن یاد کرده‌اند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.