Skip to main content
فهرست مقالات

مروری بر تعریف و جایگاه زیرساخت های معرفت بشری: محسوسات و وجدانیات

نویسنده: ؛

زمستان 1383 - شماره 6 (20 صفحه - از 97 تا 116)

کلیدواژه ها : محسوسات ظاهری ،محسوسات باطنی ،وجدانیات ،گزاره‌های حاکی از علوم حضوری ،حواس باطنی

کلید واژه های ماشینی : محسوسات ،وجدانیات ،باطنی ،حواس باطنی ،محسوسات و وجدانیات ،عقل از راه حواس ،حواس ظاهری ،واهمه ،حس مشترک ،حواس باطنی درک ،وجدانیات در برابر محسوسات ،گزاره‌های حاکی‌از علوم حضوری ،محسوسات باطنی ،محسوسات و وجدانیات تعریف ،ادراک حسی ،راه حواس باطنی ،محسوسات باطنی به شمار ،علم ذات به ذات ،راه حواس ظاهری ،قم ،ه‌ق ،راه حواس ،حسی ،گزاره‌های وجدانی ،علوم حضوری ،محسوسات ظاهری ،تعریف محسوسات ،شمار ،وجدانیات گزاره‌هایی ،ظاهری

وجدانیات، که معمولا قسمی از محسوسات یا مشاهدات به شمار آمده‌اند، در معرفت‌شناسی نقشی اساسی دارند. در باب محسوسات و وجدانیات، مباحث بسیاری می‌توان طرح کرد. این نوشتار صرفا به تعریف محسوسات و وجدانیات و جایگاه وجدانیات در برابر محسوسات می‌پردازد. در تاریخ منطق و فلسفه، برای محسوسات و وجدانیات تعریف رایجی می‌توان یافت. این تعریف، به رغم شهرت آن، با مشکلات بسیاری روبه روست. محقق طوسی تعریف دیگری ارائه کرده است. تعریف وی نیز مدافعانی دارد، و شماری از متفکران آن را از وی اقتباس کرده‌اند. باید اذعان داشت که این تعریف پاره‌ای از مشکلات را مرتفع می‌سازد، اما خود نیازمند اصلاح است. به نظر می‌رسد منشأ لزوم تجدید نظر در هر دو تعریف این است که علم انسان به احوال، قوا، و انفعالات نفسانی خود، همچون علم او به ذات و افعالش، حضوری است. از این روی، از منظر ما گزاره‌های وجدانی یا وجدانیات صرفا گزاره‌هایی‌اند که از علوم حضوری حکایت می‌کنند. اما محسوسات گزاره‌هایی هستند که عقل از راه حواس ظاهری یا باطنی، نظیر حس مشترک، واهمه و متصرفه، بر مفاد آنها صحه می‌گذارد. بر این اساس، از آنجا که میان محسوسات و وجدانیات تمایزی اساسی وجود دارد، وجدانیات را باید از محسوسات جدا ساخت و قسیم آنها قرار داد. وجدانیات گزاره‌هایی واقعا بدیهی بوده، و فراتر از محسوسات‌اند، و بلکه معتبرترین معرفت‌های حصولی به شمار می‌آیند

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.