Skip to main content
فهرست مقالات

ماهان سوار بر اسب اژدهاگونه (منسوب به بهزاد): برگی از نسخه خمسه نظامی کتابخانه بریتانیای لندن

نویسنده:

(4 صفحه - از 140 تا 143)

کلید واژه های ماشینی : خمسه‌ی نظامی کتابخانه‌ی بریتانیای لندن، نسخه خمسه نظامی کتابخانه، ماهان سوار بر اسب، اژدهایی، اسب اژدهاگونه، خمسه‌ی نظامی، طراحی گرافیک، طراحی، تصویر، هرات

خلاصه ماشینی: "برگی از نسخه‌ی خمسه‌ی هرات،(ورق شماره r 188)،منسوب به‌ بهزاد،«ماهان»را سوار بر اسب اژدهاگونه با شیوه و کیفیتی عالی در ترسیم ماهان سوار بر اسب اژدهاگونه،خمسه‌ی نظامی،هرات،کتابخانه بریتانیای لندن (به تصویر صفحه مراجعه شود) حالت و روحیه‌ی وی،به ابعاد کوچک(15*10 سانتی‌متر 3)نشان‌ می‌دهد. «اژدهایی چهار پای و دو پر وین عجیب‌تر که هفت بودش پسر5» در روایات و متون کهن اوستا و پهلوی به اژدها با سرهای فراوان‌ (اژدهایی با سه سر،سه پوزه و شش چشم)به کرات اشاره شده و تصویر این وجود زیانکار در نسخه‌های مصور نقاشی ایران از جمله خاوران نامه‌ی‌ ابن حسام و برگ‌هایی از خمسه‌ی نظامی با اندکی تغییر در جزییات عناصر تصاویری به چشم می‌خورد. تصویر دیوها در این برگ از نسخه‌ی خمسه‌ی هرات،مطابق با متن‌ ادبی داستان،با سرهای حیوانی(فیل،گاو و بوزینه)دم‌های بلند و موج‌دار که منتهی الیه آن به سر مار یا اژدهایی کوچک ختم شده با بینی پهن، شاخ‌های بلند،گوش‌های حیوانی،پاهایی با پنجه‌های زشت و ناخن‌های‌ تیز،مشاهده می‌شود. «موضوع این مجلس در نگاره‌های همنام از خمسه‌ی نظامی،در ترکیبی متفاوت در ترسیم اندام«ماهان»حالت و روحیه‌ی درونی در چهره‌ی وی و شکل«اسب اژدهاگونه»چه در نسخه‌های مصور متقدم‌ (خمسه‌ی نظامی محفوظ در توپقاپی استانبول)و چه آثاری که تاریخی‌ متأخرتر از نسخه‌ی مزبور را دارا هستند(خمسه‌ی نظامی،احتمالا مکتب‌ شیراز،1520 م،کتابخانه‌ی« Indian office »در لندن)،اجرا شده است. بسیاری از نگاره‌های خمسه‌ی نظامی در دوران‌های مختلف،در پرداخت چهره‌های«ماهان»حالتی بی‌تفاوت از مشاهدات عجایب‌ سهمناک را نشان می‌دهد واژدهای هفت سر بدون بدن حیوان چهارپا (اسب ماهان)مصور شده است و این در صورتی است که«نسخه‌ی‌ خمسه‌ی هرات»اژدهای هفت سر را در ترکیبی عالی با بدن اسب بالدار و مطابق با مضمون ادبی داستان به تصویر درآورده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.