Skip to main content
فهرست مقالات

فرهنگ میرزا ابراهیم اصفهانی

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (24 صفحه - از 337 تا 360)

کلیدواژه ها :

ظهیرالدین میرزا ابراهیم اصفهانی ،فرهنگ میرزا ابراهیم ،فرهنگ‌نویسی دردوره صفوی ،فرهنگ لغت

کلید واژه های ماشینی : فرهنگ میرزا ابراهیم، فرهنگ، فرهنگ میرزا ابراهیم اصفهانی، فرهنگ میرزا ابراهیم واژه، کتابخانه، انتشارات دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، برهان قاطع، میرزا ظهیرالدین ابراهیم اصفهانی، کتاب

فرهنگ میرزا ابراهیم واژه‌نامه‌ای است از میرزا ظهیرالدین ابراهیم اصفهانی که در سال 986 ه . ق. آن را تألیف کرده است. میرزا ابراهیم (درگذشته 989 ه . ق) فرزند میرزا شاه حسین صفوی، وزیر اعظم شاه اسماعیل صفوی است. وی در ترتیب فرهنگ خود، حرف نخست را «باب» و حرف پایان را «فصل» قرار داده است. این فرهنگ با واژه «آرا» آغاز شده و به کلمه «یزدادی» خاتمه یافته است. میرزا ابراهیم، اشعار بسیاری را از شعرای متعدد به عنوان شواهد لغوی آورده و بیشترین ابیات، از آن فردوسی، انوری، ظهیرفاریابی و کمال‌الدین اسماعیل اصفهانی است. میرزا ابراهیم در تدوین واژه‌نامه خود از شیوه کسانی چون محمدبن هندو شاه نخجوانی مؤلف صحاح الفرس استفاده کرده و فرهنگ او از منابع مورد استفاده فرهنگ‌های بعدی همچون مجمع الفرس سروری، فرهنگ جهانگیری، برهان قاطع و غیاث‌اللغات است. نسخه‌هایی از این واژه‌نامه در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، مؤسسه لغتنامه دهخدا، کتابخانه وزیری یزد، مدرسه شهید مطهری و... محفوظ است.

خلاصه ماشینی:

"تأثیرپذیری فرهنگ میرزا ابراهیم از دیگر فرهنگ‌ها و تأثیرگذاری بر فرهنگ‌های دیگر میرزاابراهیم در فرهنگ خود پس از نام خدا آغاز سخن از حروف فارسی کرده است که عرب بدان تکلم نمی‌کند و از حروف خاص عرب که عجم چندان میل و رغبتی به استفاده از آن ندارد و نیز درباره حروفی که ترکان را زیاد با آن حروف سروکاری نیست سخن گفته و برای برخی از حروف تحت عنوان «فصل» بحثی دارد30 و درباره دستور زبان از جمله جمع بستن کلمات و در مورد اضافه و اسم فاعل و اسم مفعول و تعریب و اسماء اشاره و ادات تشبیه و غیره بحث‌های جالب و خوبی دارد. وی در فرهنگ خود ترتیب لغات را بر اساس حروف تهجی قرار داده حرف اول کلمه را باب و حرف آخر را فصل به حساب آورده و شواهدی را نیز از اشعار استادان در فرهنگ خود گنجانده است، مجمع الفرس از حیث تحقیق در مطالب و خوبی ترتیب لغات که از شیوه میرزا ابراهیم استفاده کرده است در میان کتب لغت فارسی از اهمیت بسزایی برخوردار است. 7. فرهنگ میرزا ابراهیم: این نسخه خطی با شماره 4399 هم اکنون در کتابخانه عمومی حضرت آیت الله مرعشی نجفی قم نگهداری می‌شود که آغاز و انجام آن به شرح ذیل است: آغاز: بدان که عرب بچیم و پاوگاف و ژا مثل چه و پا و گردن و کژ تنطق ننماید الانادرا."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.