Skip to main content
فهرست مقالات

کارکرد وزرای ایا لات در دولت صفوی

نویسنده: ؛

بهار 1384 - شماره 1 (14 صفحه - از 116 تا 129)

کلیدواژه ها : صفوی ،وزرای ایالات ،امور مالی ،امور نظامی

کلید واژه های ماشینی : شاه‌عباس اول ،امپراطوری صفوی ،انگلبرت کمپفر ،وزیر مازندران ،حکام اداره ،میرزا محمد ،نصیری ،وظایف وزیر ،وزرای عظام ممالک محروسه ،بیک ترکمان ،صفوی فرق می‌کرد ،صفوی ،وزرای ایالات ،ایالات در دوره صفوی ،حکام ،رعایا از وزرا ،اسکندربیک ترکمان ،عزل ،شاردن ،دولت صفوی ،دوره صفوی ،مازندران ،وزرا در ایالات ،کمپفر ،شاه صفی ،عهده ،فارس ،اسکندربیک ،شاه‌عباس ،رعایا

وزرای ایالات از جمله ارباب قلم و اصحاب دفترخانه بودند که مستقیما از طرف شاه منصوب می‌شدند و به آن‌ها وزرای عظام ممالک محروسه می‌گفتند. این وزرا از میان صاحبان مشاغل مختلفی برگزیده و با دستورالعمل خاصی به ایالات فرستاده می‌شدند. وسعت قلمرو یک وزیر متفاوت بود، از چند ایالت تا یک شهر و محل را در بر می‌گرفت. وزرا در میان صاحبان قدرت از جایگاه مهمی برخوردار بودند که البته تا حد زیادی بستگی به میزان کاردانی آن‌ها داشت. جایگاه مهم وزرای ایالات باعث می‌شد که آن‌ها از طرف شاه، وزیر اعظم و مستوفی الممالک بازرسی شوند. موقعیت وزرا در ایالات و وظایف آن‌ها در دو مقطع از امپراطوری صفوی فرق می‌کرد: 1ـ مقطعی که ایالات به وسیله حکام اداره می‌شد و وزرا به عنوان قدرت درجه دوم، رقیبی جدی برای والیان محسوب می‌شدند. در این زمان، نزاع‌های متعددی میان آنان پدید آمد که گاه باعث سقوط وزرا از جایگاهشان می‌شد، 2ـ مقطعی که ایالات، خالصه شاه شدند و وزرا همه امور ایالات را بر عهده گرفتند و حکام را حذف کردند. وزرا، وظایف مهمی بر عهده داشتند که بیشتر مالی بود، ولی در مقطع دوم در امور نظامی هم صاحب نفوذ شدند. کارکرد وزرا در مقطع دوم، نتایج منفی زیادی به بار آورد و به انحطاط اقتصادی و نظامی امپراطوری صفوی منجر شد. از هم پاشیدگی ارتش، شکست‌های پی در پی وزرا در مقابل شورشیان و شکایت‌های متعدد رعایا از وزرا که منجر به عزل و نصب‌های پی‌درپی آن‌ها می‌شد، نشانه‌های کارکرد منفی وزرا و انحطاط امپراطوری صفوی در این مقطع بود و راه را برای افاغنه که ضربه‌ نهایی را وارد آوردند، هموار کرد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.