Skip to main content
فهرست مقالات

مبارزه با تشیع در عراق دوران عبدالحمید دوم (بررسی موردی سیاست ضد تبلیغی عثمانی)

نویسنده:

مترجم:

(23 صفحه - از 11 تا 33)

کلیدواژه ها :

عراق ،تشیع ،عثمانی ،عبدالحمید دوم

کلید واژه های ماشینی : عثمانی، تشیع، دولت، سنی، شیعه، دولت عثمانی، ایران، تشیع در عراق، نفوذ، عراق دوران عبدالحمید

مقاله حاضر، سیاست رسمی دولت عثمانی را در عراق دوران عبدالحمید دوم (1876-1909م) بررسی کرده است. نقطه محوری این سیاست که نویسنده به تبیین آن پرداخته، عبارت است از مبارزه با تشیع و به تبع آن، مقابله با نفوذ معنوی ایران در عراق. ابتدا از رقابت ایران و عثمانی بر سر جلب وفاداری اتباع عرب سخن به میان آمده و در ادامه، گزارش‌های مأموران رسمی عبدالحمید در عراق تجزیه و تحلیل شده، آن‌گاه از ناکامی‌های دولت عثمانی در پیش برد سیاست رسمی آن دولت و تداوم نفوذ سنتی ایران در عراق نیز به گونه‌ای تلویحی سخن به میان آمده‌است.

خلاصه ماشینی:

"به طور سنتی از قرن نهم به این سوی، شمار چشم‌گیری از شیعیان دوازده امامی، ساکن عراق بودند و به همین سبب، شاه اسماعیل بعد از آن که تشیع را به‌عنوان مذهب رسمی در ایران اعلان کرد (1501م) بسیاری از علمای شیعه آن خطه را به ایران دعوت کرد، چنان که ارجمند می‌نویسد: شاه اسماعیل از شیخ‌علی کرکی عاملی ... نویسنده در جایی از گزارش خود که به نوع اقدامات پیش‌گیرانه می‌پردازد، براین نکته تأکید می‌کند که در عراق به این دلیل که چهل درصد مردم پیرو مذهب شیعه هستند، توسل به زور و خشونت امری است ناممکن، زیرا چنین اقدامی موجب ایجاد نفرت و انزجار در میان توده‌های مسلمان در جهان اسلام خواهد شد. » اما جالب است که گفته شده علمای مزبور می‌بایست از ورود در مجادلات دینی با شیعه پرهیز کنند و به طور «محرمانه، راجع به کسانی که فعالیت آن‌ها برای منافع دولت عثمانی مضر است، به اولیای امور گزارش دهند. سفیر مزبور برای توفیق دولت عثمانی در این مبارزه، اقدامات زیر را پیشنهاد می‌کند: اول: کنترل رفت و آمد زائران مختلف ایرانی به اماکن مقدسه و ممانعت از پراکنده شدن آنان در میان مردم و نیز محدود ساختن ایام اقامت آن‌ها در مکان‌های زیارتی؛ دوم: تعیین علمای رسمی از سوی دولت برای مقابله با تبلیغات شیعی از طریق ترویج تسنن و اطاعت از خلیفه؛ سوم: اخراج مجتهدان شیعه و طلاب و آخوندهایی که به اشاعه عقاید فتنه‌انگیز می‌پردازند؛ چهارم: القای این عقیده که به سبب [اجازه] خلیفه عثمانی است که فضلا و اهل علم شیعه می‌توانند رشد و پیشرفت کنند؛ پنجم: حذف دلالان ایرانی که در تسریع تجارت تجار ایرانی در قلمرو عثمانی نقش دارند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.