Skip to main content
فهرست مقالات

از مطلق مشروطه تا مشروطه مطلق (نگاهی به موضع سیاسی آخوند خراسانی و شیخ فضل الله نوری در برابر مشروطه)

نویسنده:

(40 صفحه - از 235 تا 274)

کلید واژه های ماشینی : مشروطه، شیخ فضل‌الله نوری، مشروطیت، مجلس، تلگراف، نجف، مشروطه‌خواهان، تاریخ مشروطه ایران، شرع، اسلام

خلاصه ماشینی:

"در همین ایام در تاریخ 7 جمادی‌الاولی نیز، شیخ فضل الله تلگرافی را از طرف مرحوم آخوند و مرحوم مازندرانی به مجلس ارسال کرد (1) که ایشان در این تلگراف نه تنها لایحه پیشنهادی شیخ را با عنوان «اصل ابدیه» مورد تأیید قرار می‌دهند، بلکه پا را فراتر از آن نهاده و بر ضرورت موافقت قوانین با شرع نیز تأکید می‌کنند؛ در حالی که متن پیشنهادی شیخ و متن مصوب مجلس، عدم مخالفت قوانین با شرع ـ و نه لزوما موافقت ـ را مد نظر قرارداده بودند، علاوه بر این مطلب، ایشان بر لزوم درج ماده ابدیه دیگری جهت دفع کفار که همان دغدغه همیشگی شیخ بود نیز، تأکید دارند: از نجف اشرف، توسط جناب حجت‌الاسلام نوری ـ دامت برکاته ـ مجلس محترم شورای ملی ـ شیدالله تعالی ارکانه ـ . حال باید دید که اختلاف در غرب شناسی تا چه حدی است و این تفاوت چگونه در موضع‌گیری ایشان تأثیرگذار بود؟ در بیان مراد از غرب شناسی می‌توان دو وجه را ذکر کرد که آن‌ها را طرح کرده و مورد بررسی قرار می‌دهیم: ـ اعتقاد به لوازم ذاتی محصولات تمدن غرب ممکن است مراد از ضعف غرب‌شناسی آخوند نسبت به شیخ این باشد که مرحوم آخوند به دلیل عدم شناخت کامل و جامع از غرب و مفاهیم غربی تصور می‌کرد می‌توان مشروطه را بر اساس مذهب شیعه تعریف کرد و آن را مطابق با دین تغییر داد؛ آن‌چه را که با شرع مطابقت دارد، اخذ کرد و آن‌چه را که مخالف دین است، کنار گذاشت؛ ولی شیخ به دلیل شناخت عمیق و جامعی که از غرب داشت، معتقد بود به هیچ وجه نمی‌توان بین مشروطه و مذهب تشیع ارتباط و آشتی برقرار کرد؛ چنان‌که امروزه برخی ______________________________ 1."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.