Skip to main content
فهرست مقالات

اقلیم شناسی سینوپتیکی بارش های سیل زا با منشأ منطقه دریای سرخ در خاورمیانه

نویسنده: ؛

زمستان 1383 - شماره 75 علمی-پژوهشی (23 صفحه - از 71 تا 93)

کلید واژه های ماشینی : منطقه دریا سرخ ،دریا سرخ ،زبانه کم‌فشار دریا سرخ ،بارش ،منطقه ،منطقه همگرایی دریا سرخ ،منطقه دریا سرخ در خاورمیانه ،سینوپتیکی ،اقلیم‌شناس سینوپتیکی منطقه دریا سرخ ،سودان ،خاورمیانه ،شرق ،همگرایی ،مدیترانه ،مدیترانه شرقی ،جت ،زبانه کم‌فشار ،جنوب شرق ،اقلیم‌شناس سینوپتیکی بارش ،منطقه همگرایی ،منشأ منطقه دریا سرخ ،سمت منطقه دریا سرخ ،ناوه ،باد ،منطقه دریا سرخ نتیجه ،موقعیت منطقه همگرایی دریا سرخ ،جنوب شرقی ،کم‌فشار مونسون سودان ،منطقه دریا سرخ نقش ،کم‌فشارهای منطقه دریا سرخ

اقلیم شناسی سینوپتیکی بارش های سیل زا با منشا منطقه دریای سرخ در خاورمیانه مفیدی عباس* * گروه جغرافیای مؤسسه آموزش عالی طبرستان کشف قانونمندی‌های حاکم بر هر سامانه اقلیمی، امکان تحلیل و پیش‌بینی مطلوب آن را فراهم می‌آورد. بر این اساس اقلیم‌شناسی سینوپتیکی منطقه دریای سرخ از اولین تحقیقات موجود تا به امروز مورد مطالعه قرار گرفت. مجموعه پژوهش‌های انجام شده را می‌توان در سه دوره یا سه فاز مطالعاتی جای داد. در دهه‌های 1940 و 1950 ساز و کارهای اولیه بارش‌زا و مؤلفه‌ای چون کم فشار مونسونی سودان در منطقه دریای سرخ مورد توجه قرار گرفت. در این دوره وقوع بارش‌های سیل‌آسای فصل پاییز در خاورمیانه عمدتا با گسترش یک زبانه کم فشاری که از سودان به سمت منطقه دریای سرخ سپس مدیترانه شرقی گسترش یافته، توصیف گردیده است. پژوهشگران این دوره بر این نکته تأکید داشته‌اند که در ماه اکتبر کم فشار مونسونی سودان یک ویژگی غالب در خاورمیانه محسوب می‌شود. الفندی در تحقیقاتش نشان داد که کم فشار سودانی در شرایط معمول تا حدود 15 الی 19 درجه عرض شمالی گسترش می‌یابد اما با زبانه‌ای به شکل 8 (V معکوس) به سمت شمال تا دریای سرخ شمالی امتداد پیدا می‌کند. او معتقد بود که تغییرات و نوسانات در موقعیت متوسط کم فشار سودان تنها ناشی از اثرات حرارتی بین خشکی و دریا نبوده بلکه دینامیکی است. در دهه 1960 اهمیت انکارناپذیر« منطقه همگرایی دریای سرخ » بر روی زندگی ملخ صحرا موجب مطالعه و بررسی دقیق ساختار گردش هوای محلی در این منطقه گردید. بررسی توزیع باد سطحی در امتداد دریای سرخ نشان داد که ویژگی‌های جغرافیایی منطقه دریای سرخ نقش عمده‌ای در پیدایش و تداوم بادهای شمال- شمال غربی و جنوب- جنوب ‌شرقی در داخل شکاف دریای سرخ داشته است. یافته‌ها بیانگر آن است که موقعیت منطقه همگرایی دریای سرخ با در نظر گرفتن شرایط سینوپتیکی و به واسطه تغییرات شدت هریک از دو باد غالب در شکاف دریای سرخ به صورت روزانه و ماهانه تغییر خواهد نمود. در دهه‌های اخیر (به ویژه از اواسط دهه 1990) افزایش داده‌های اقلیمی به خصوص فراهم آمدن اطلاعات جو بالا، پژوهش‌های متعددی را در زمینه ارتباط الگوهای سینوپتیکی وردسپهر میانی و فوقانی با بارش‌های سیل‌زا بر روی منطقه دریای سرخ و خاورمیانه در پی داشته است. برپایه این مطالعات شکل‌گیری مناطق همگرایی اولیه در منطقه دریای سرخ نتیجه تأثیر متقابل «جریان‌های وردسپهری» و« ویژگی‌های توپوگرافی» می‌باشد. درعین حال تکوین و گسترش کم فشارهای منطقه دریای سرخ و جابجایی و انتقال آنها در خاورمیانه به موقعیت و شدت جت جنب حاره و نیز عمق و امتداد محور ناوه عرض‌های میانی در شرق مصر بستگی دارد. نتایج مطالعات اخیر نشان می‌دهد که زبانه کم فشار دریای سرخ نتیجه « فرآیند چرخندزایی بادپناهی» در منطقه دریای سرخ بوده و کوه‌های مرتفع فلات اتیوپی و کوه‌های عسیر بیشترین نقش را از این جهت دارا هستند.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.