Skip to main content
فهرست مقالات

سیستم های آبیاری متأثر از اقلیم در بلوچستان ایران نمونه قنات داری در هیچان

نویسنده: ؛ ؛ ؛

بهار 1384 - شماره 76 علمی-پژوهشی (15 صفحه - از 38 تا 52)

کلیدواژه ها : قنات ،تقسیم آب ،بارش تابستانه ،اقلیم ،فرهنگ اقلیمی ،بلوچستان ،ایران

کلید واژه های ماشینی : بارش تابستانه ،سطح زیر کشت ،بلوچستان ،تقسیم آب ،سطح زیر کشت برنج ،هیچان ،کشت برنج ،زر آب در زمین‌های ،آب قنات ،تابستانه ،تقسیم آب قنات‌ها ،قنات‌های منطقه هیچان ،آبهای زیرزمینی ،کشت برنج در منطقه ،توزیع سطح زیر کشت ،زر ،سیستم‌های تقسیم آب ،کانون اصلی بارش‌های تابستانه ،منطقه با بارش ،زمین‌های کشاورزی ،تاس ،قنات‌های منطقه ،توزیع آب قنات ،میزان محصول ،روستای هیچان ،منطقه هیچان ،زر آب ،سیستان و بلوچستان ،مناطق خشک ،استان سیستان و بلوچستان

یکی از دستاوردهای فرهنگی و تکنیکی بشر در مناطق خشک استحصال آبهای زیرزمینی از طریق قنات است.به اذعان برخی از متفکرین این شیوه از تولید از ابدعات ایرانیان است بلکه بنا به اظهار فیشر 80 درصد از فعالیت‌های مردم ایران بر پایه بهره‌برداری از آبهای زیرزمینی است که قنات سهم بسزایی از این میان را داراست.در بلوچستان نیز قنات عامل اصلی شکل‌گیری سکونتگاه‌های انسانی به شمار می‌آید و کشاورزی وابستگی شدیدی به آن دارد.این مطالعه که مبتنی بر مطالعات میدانی در منطقه‌ای به نام هیچان از توابع شهرستان نیک‌شهر واقع در بلوچستان است، نشان داد نحوه بهره‌برداری از قنات در این ناحیه با بقیه نقاط کشور تفاوت‌های فراوانی دارد:1.طول قنات کوتاه است به طوری که از 3 کیلومتر تجاوز نمی‌کند.2.به دلیل موقعیت و کوهستانی بودن ناحیه، رودخانه‌های کوچک و بعضا فصلی و محلی در تغذیه قنات مؤثر هستند.3.جنوب‌شرق ایران و از جمله منطقه مورد مطالعه تحت تأثیر سیستم‌های موسمی اقیانوس هند می‌باشد و از بارش تابستانه برخوردار است.در نتیجه سیستم‌های تقسیم آب در پیوند با سیستم‌های موسمی عمل می‌نمایند.به گونه‌ای که هرگاه منطقه با بارش تابستانه روبرو است به دلیل جاری شدن آبهای سطحی و بهره‌گیری از آنها نیاز چندانی به تقسیم آب قنات‌ها احساس نمی‌شود.از این رو در سالهای تر سالی به ویژه تابستان‌های پر بارش‌سطح زیر کشت 50 درصد و میزان محصول تا 3 برابر افزایش می‌یابد.مدار گردش در هیچان 5 روزه است.چهار روز اول تقسیم آب به صورت شش یک انجام می‌گیرد و روز آخر(پنجم)که ملداری 1 نام دارد به صورت هشت یک است.تقسیم آب در هیچان بر اساس تاس(فنجان)انجام می‌گیرد و هر فنجان 15 دقیقه است.در هر یک از زمین‌های هشت یک یا شش یک نیر تقسیمات برمبنای زر(معادل متر)است.هر زر آب در زمین‌های هشت یک، سه تاس و در زمین‌های شش یک، 4 تاس می‌باشد.در طول روز نیز برای تقسیم آب از شاخص آفتابی بهره می‌گیرند که ارتفاع آن 50 سانتی‌متر است.در ساعت 7 صبح که طول سایه به 70 سانتی‌متر رسید استفاده از شاخص آفتابی شروع می‌شود.تا ساعت 21 به 6 قسمت تقسیم می‌شود.تقسیم آب در طول شب توسط میرآب بر اساس وسعت مزارع انجام می‌گیرد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.