Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی و بهینه سازی سازه های بومی جمع آوری آب در مراتع خشک و نیمه خشک جغرافیایی استان فارس

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (28 صفحه - از 74 تا 101)

کلید واژه های ماشینی : بهینه‌سازی سازه‌های بومی جمع‌آوری آب، آب، مراتع، سازه، سازه‌های بومی جمع‌آوری، جمع‌آوری آب در مراتع خشک، دام، جمع‌آوری، سازه‌های بومی جمع‌آوری و نگه‌داری، مراتع مناطق خشک و نیمه‌خشک

بررسی و بهینه سازی سازه های بومی جمع آوری آب در مراتع خشک و نیمه خشک جغرافیایی استان فارس شاه ولی منصور*,عابدی سروستانی احمد * دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز به دلیل واقع شدن کشور ایران در مناطق خشک و نیمه خشک کره زمین، تامین آب شیرین سالم کافی همواره مشکل بوده است. این واقعیت، سختی زندگی مرتعداران و مدیریت دام و بازدهی پایین تولید علوفه در مراتع را به دنبال داشته است. از زمان های بسیار دور پیشینیان با تفکر و ابداع، مشکل کم آبی را با کمک دانش بومی حل کرده اند. لذا در مناطق مختلف کشور می توان سازه های بومی جمع آوری و نگهداری آب باران را برای مقابله با کم آبی مشاهده کرد. در برخی مناطق کشور این سازه ها به دلیل نبود دیگر فنآوری ها و به دلیل تطابق با شرایط اقلیمی هر منطقه، تنها راه تامین آب مورد نیاز انسان و دام هستند. اگر چه استفاده از سازه های بومی به دلیل تحولات اجتماعی – اقتصادی دهه های اخیر، همانند گذشته نیست اما آنها کماکان می توانند در مراتع مناطق خشک و نیمه خشک به عنوان راه حلی موثر برای رفع کمبود آب شیرین محسوب شوند. این سازه ها عبارتند از: سطح صیقل، آب انبار سنگی، سنگ آب، چاه مالداری، آب انبار عشایری، چلپ آب و برکه عشایری. اهمیت آنها را می توان با توجه به وسعت زیاد مراتع کشور و شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی حاکم بر آنها، بهتر درک کرد. زیرا یکی از دلایل مدیریت ناصحیح مراتع در کشور کمبود آب شیرین برای مصرف انسان و شرب دام در آنها می باشد. برای مثال، می توان به مراتع قشلاقی و بعضا مراتع ییلاقی اشاره کرد که بسیاری از مرتعداران عشایر به دلیل نبود آب به کوچ زودرس ناچار می شوند. در این راستا سازه های بومی تامین آب در مراتع منطقه گزیندای خرد گرایانه هستند. برای این منظور می توان با تلفیق دانش بومی و دانش رسمی پیرامون این سازه ها، سازگاری آنها را برای شرایط خشک و نیمه خشک جغرافیایی برای تامین آب ارتقا بخشید. به همین دلیل مقاله حاضر، به معرفی سازه های بومی جمع آوری و نگهداری آب در مراتع مناطق خشک و نیمه خشک استان فارس و راه های چگونگی بهبود آنها با کمک دانش رسمی می پردازد.

خلاصه ماشینی:

"(به تصویر صفحه مراجعه شود)شکل 7 برکه عشایری در منطقه کوهستان(عکس از اداره کل منابع طبیعی استان فارس) بحث و نتایج با توجه به اقلیم خشک و نیمه خشک ایران،نیاز است تا تمامی روش‌های تأمینآب و ازجمله سازه‌های بومی جمع‌آوری و نگهداری آب در مراتع با دقت مورد توجه وبررسی قرار گیرند زیرا آنها روش‌هایی مناسب و سازگار برای تأمین آب مورد نیاز انسانو دام برای مقابله با مشکل تأمین آن در مراتع خشک و نیمه خشک به شمار می‌آیند. بهینه‌سازی آب‌انبار سنگی با کمک بر همکنش دانش بومی و رسمی الف)تقویتی:فراهم آمدن استفاده از علوفه مراتع نقاط کوهستانی فاقد آب،فراهمآوردن آب برای مصرف انسان و شرب دام در مسیرهایی رفت و آمد گله که منبع آبآشامیدنی در دسترس نباشد،موجود بودن مصالح ساخت در محل و بی‌نیاز به مصالحخاص مانند آجر و ساروج،پراکنده شدن دام و جلوگیری از فشار چرای دام بر یک نقطهمانند مظهرهای چشمه،مقاوم بودن سازه و پایداری آن در مقابل تغییرات جوی. بهینه‌سازی چاه مالداری با کمک بر همکنش دانش بومی و رسمی الف)تقویتی:استفاده از آبهای زیرزمینی برای رفع نیاز آبی دام در مراتع،امیدوارکردن دامداران به منبع آبی قابل اتکا،امکان رفع نیاز آبی تعداد دام زیادتر با حفرچاه‌های متعدد در مرتع،کمک به پراکنده ساختن هرچه بیشتر دام در مرتع و کمک بهحفظ مراتع با جلوگیری از فشار بیش از حد دام بر یک نقطه،احتمال کم خشک شدن چاه‌های مالداری،به مصالح محدودی برای مرمت و نگهداری آن،نیاز است،به وسایلمحدودی برای حفر چاه،بالا کشیدن آب و مصرف آن نیاز است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.