Skip to main content
فهرست مقالات

نگاهی به اصل علیت در اندیشه فلاسفه اسلامی

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : اصل علیت، اصل علیت در اندیشه فلاسفه، اندیشه فلاسفه اسلامی، بدیهیات، قانون علیت، معلول، فلسفه، علامه طباطبایی، بدیهی، عقل

خلاصه ماشینی:

"اگرچه در میان سایر علمای اسلامی(به جز واصلان راه حقیقت و عارفان و جویندگان معرفت)علیت آنگونه‌ که شایسته و بایسته است مورد توجه و عنایت قرار نگرفته،حتی بعضی از ایشان‌ منکر اصل ضروری علی و معلولی شده‌اند. همانگونه که بیان شد مرحوم علامه اصل‌ علیت را به عنوان یکی از بدیهیات پذیرفته‌ و در مواردی نیز از آن استفاده می‌کند و توجه به این اصل را برای حفظ کلیت‌ قوانین علمی و اثبات واجب تعالی ضروری‌ می‌شمارد. مرحوم علامه طباطبایی طی بحثی نحوه‌ انتقال ذهن به قانون علیت را که از ابتکارات‌ ایشان و نقطه عطفی در حل شبهات‌ شناخت است این‌چنین توضیح می‌دهد: «از سوی دیگر چنانکه گفته شد نفس ما و قوای نفسانی و افعال نفسانی ما پیش از ما حاضر بوده و با علم حضوری معلوم می‌ باشند و قوه مدرکه ما با آنها اتصال و ارتباط دارد پس ناچار آنها را یافته و صورت گیری و (15)طباطبایی،محمد حسین؛اصول فلسفه و روش‌ ریالیسم،ص 67. اصل علیت شهید مطهری پیرامون مفهوم«علت و معلول»بعد از ذکر نظریه عقلیون(که آنرا فطری عقل)و رای حسیون(که ان را برگرفته از تجارب حس ظاهر و یا صرف‌ علدت ذهنی می‌داند)نظر خود را چنین‌ توضیح می‌دهد:نفس به علم حضوری هم‌ راه می‌یابد و هم آثار و افعال خود را و این‌ آثار و افعال را تعلق الوجود به خود می‌بیند و این نحوه درک کردن عین ادراک‌ معلولیت است. آنچه که در پایان ذکر آن ضروری است این‌ است که همه فلاسفه اسلامی بر بدیهی‌ بودن اصل علیت تاکید ورزیده و آنرا یکی از ارکان مهمی می‌پندارند که اگر آن را متزلزل فرض نماییم دیگر علم به طور کلی‌ بی‌معناست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.