Skip to main content
فهرست مقالات

نگاهی به اصل علیت در اندیشه فلاسفه اسلامی

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : اصل علیت ،اصل علیت در اندیشه فلاسفه ،اندیشه فلاسفه اسلامی ،بدیهیات ،قانون علیت ،معلول ،فلسفه ،علامه طباطبایی ،بدیهی ،عقل ،مساله علیت ،علت ،برهان ،معرفت ،علم ،فلاسفه اسلامی اصل علیت ،منکر ،غزالی ،ادراک ،نفسانی ،منکرین شمول قانون علیت ،ملا صدرا ،شهید مطهری ،غزالی اصل علیت ،حقیقت ،منکر اصل علیت ،حقیقت غزالی علیت ،تصور ،ضروری ،علامه اصل علیت

خلاصه ماشینی:

"اگرچه در میان سایر علمای اسلامی(به جز واصلان راه حقیقت و عارفان و جویندگان معرفت)علیت آنگونه‌ که شایسته و بایسته است مورد توجه و عنایت قرار نگرفته،حتی بعضی از ایشان‌ منکر اصل ضروری علی و معلولی شده‌اند. همانگونه که بیان شد مرحوم علامه اصل‌ علیت را به عنوان یکی از بدیهیات پذیرفته‌ و در مواردی نیز از آن استفاده می‌کند و توجه به این اصل را برای حفظ کلیت‌ قوانین علمی و اثبات واجب تعالی ضروری‌ می‌شمارد. مرحوم علامه طباطبایی طی بحثی نحوه‌ انتقال ذهن به قانون علیت را که از ابتکارات‌ ایشان و نقطه عطفی در حل شبهات‌ شناخت است این‌چنین توضیح می‌دهد: «از سوی دیگر چنانکه گفته شد نفس ما و قوای نفسانی و افعال نفسانی ما پیش از ما حاضر بوده و با علم حضوری معلوم می‌ باشند و قوه مدرکه ما با آنها اتصال و ارتباط دارد پس ناچار آنها را یافته و صورت گیری و (15)طباطبایی،محمد حسین؛اصول فلسفه و روش‌ ریالیسم،ص 67. اصل علیت شهید مطهری پیرامون مفهوم«علت و معلول»بعد از ذکر نظریه عقلیون(که آنرا فطری عقل)و رای حسیون(که ان را برگرفته از تجارب حس ظاهر و یا صرف‌ علدت ذهنی می‌داند)نظر خود را چنین‌ توضیح می‌دهد:نفس به علم حضوری هم‌ راه می‌یابد و هم آثار و افعال خود را و این‌ آثار و افعال را تعلق الوجود به خود می‌بیند و این نحوه درک کردن عین ادراک‌ معلولیت است. آنچه که در پایان ذکر آن ضروری است این‌ است که همه فلاسفه اسلامی بر بدیهی‌ بودن اصل علیت تاکید ورزیده و آنرا یکی از ارکان مهمی می‌پندارند که اگر آن را متزلزل فرض نماییم دیگر علم به طور کلی‌ بی‌معناست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.