Skip to main content
فهرست مقالات

مبادی نظری اندیشه سیاسی ابوریحان بیرونی

نویسنده:

(22 صفحه - از 149 تا 170)

کلیدواژه ها : روش‌شناسی ،معرفت‌شناسی ،انسان‌شناسی ،هستی‌شناسی ،شناخت ،بیرونی

کلید واژه های ماشینی : اندیشه سیاسی ابوریحان بیرونی ،ابوریحان بیرونی ،سیاسی ،معرفت ،عقل ،انسان ،اندیشه ،تحقیق ماللهند ،هستی ،شناخت ،پرویز اذکایی ،استقرا ،دین ،طبیعت ،اسلامی ،ماهیت ،مجموعه ،انتقادی ،فلسفه ،حقیقت ،علم ،تاریخ ،روش ،اجتماعی ،کتاب تحقیق ماللهند ،شناخت اندیشه سیاسی و اجتماعی ،قلبی ،روح ،جهان ،پیشین

افکار بیرونی مجموعه‌ای از دانش‌ها و رویکردهای متفاوت است. از این رو مسأله اساسی در مطالعات «بیرونی‌شناسی» شناخت ماهیت آرا و مبانی معرفت‌شناسی، هستی‌شناسی و انسان‌شناسی اوست. اگر چه نگاه بیرونی به غایت عالم طبیعی است و نقطه عزیمت اندیشه وی توصیف الگوها و قوانین طبیعی است، اما همو با تعلیل ذهنی و در نهایت به واسطه وحی و شهود به تعادل و انسجام می‌رسد؛ به عبارت دیگر مدل پژوهش وی «معرفت ترکیبی» است که از حس و استقرا آغاز و با عقل و قیاس به تعادل و در نهایت با وحی به ثبات و استحکام می‌رسد.

خلاصه ماشینی:

"38 البته بیرونی برای انتقاد از ارسطو علاوه بر مشاهده، از کتاب‌های آسمانی و براهین عقلی نیز مدد جسته است و رهیافت کلی وی در نقد آرای ارسطو، در زمینه‌های جهان‌شناسی و نیز طبیعیات می‌باشد و مربوط به مسایلی است که اساس و بنیان فلسفه مشائی را تشکیل می‌دهند؛ به عبارت دیگر، ممکن است بیرونی با نتایج ارسطو، مثلا در خصوص حرکت دوری افلاک موافق باشد، ولی با مقدمات و شیوه استدلال ارسطو کاملا مخالفت می‌کند و بین جنبه قیاسی و استدلالی فلسفه ارسطویی و آرای مربوط به طبیعیات و جهان‌شناسی امتیاز قائل است و عقاید ارسطوییان را درباره طبیعیات با توسل به روش مشاهده پدیده‌های طبیعی و نیز شواهد عقلی و حقایق دینی مورد نقد و داوری قرار می‌دهد. الف) جایگاه انسان در نظام خلقت: با توجه به اصول کلی نظام فکری بیرونی، بین عقل مطلق و نفس کلی که عالی‌ترین مرتبه وجود بعد از خالق یکتاست و ماده و حیوان که آخرین مرحله وجود است و از عناصر چهارگانه آب، خاک، آتش و هوا ترکیب شده است، پیوستگی و تعادل وجود دارد و انسان نیز در این حرکت منسجم و هدفمند هستی، از عناصر مذکور ترکیب شده که موجب تمایز با دیگر موجودات گشته است؛ به عبارت دیگر، انسان مرکب از ماده (عالم سفلی) و معنی (عالم علیا) است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.