Skip to main content
فهرست مقالات

انقلاب اسلامی و رویکردی معنوی به جهان سیاسی

نویسنده:

(14 صفحه - از 129 تا 142)

کلید واژه های ماشینی : اسلام، انقلاب، سیاسی، دینی، اجتماعی، روحانیت، فرهنگ، عرصه حیات فردی و اجتماعی، انسان، نقش روحانیت شیعی در ایران، فرهنگ غرب، فکر دینی در عرصه حیات، جامعه، ایران، اصلاح، امام، جنبش انقلابی ایران، حاکمیت، فرهنگ شیعی، تفکر، تاریخ، حرکت، انقلاب اسلامی ایران، جهان سیاسی، خدا، تفکر اجتماعی اسلام، جهان، تبیین بستر اجتماعی پیدایش انقلاب، طرح، نظام روحانیت شیعی و سنی

این نوشتار در مقدمه، اشاره‌ای تعریف‌وار به انقلاب و چگونگی پیدایش آن دارد، سپس به طور اخص انقلاب اسلامی ایران را مد نظر قرار می‌دهد و چنین بیان می‌دارد: که «جنبش انقلابی ایران در راستای تغییر وضع موجود که مبتنی بر پذیرش الگوهای فکری و فرهنگی غرب و تبدیل آن به وضعیتی مطابق با فرهنگ و تمدن ایران اسلامی بوده به وقوع پیوست.» بنابراین، نگارنده معتقد است که جهت حرکت انقلاب، به سمت یک جامعه دینی بوده است و بر این مبنا وی به تبیین بستر اجتماعی پیدایش انقلاب، در دو فصل می‌پردازد: که در فصل نخست، زمینه ملی جنبش اصلاحی‌گری در عالم اسلام را بررسی نموده؛ و در فصل دوم، از عوامل استقرار حاکمیت دینی در روند انقلاب سخن به میان می‌آورد. نگارنده با طرح نکاتی درباره اصالت جهان عینی و تفکر اومانیستی به عنوان تفسیر برگزیده غرب در خصوص جایگاه انسان، در پی اثبات نقش مؤثر دین در فرهنگ جوامع انسانی است و اعتقاد دارد که نوع نگرش عینی و عقلانی محض در فرهنگ غرب، اصلاحگران مسلمان را بر آن داشت تا با طرح مبانی بنیادین تفکر اجتماعی اسلام و احیای فکر دینی در عرصه حیات فردی و اجتماعی، جامعه انسانی را به حرکت درآورند. نویسنده در فصل آخر، جایگاه دین در فرهنگ عمومی و به ویژه در فرهنگ شیعی را مورد بررسی قرار می‌دهد و با تکیه بر واقعه کربلا، اصل امامت را ـ که عنصر مهم در تاریخ اسلام است ـ مطرح می‌سازد. وی در بخش پایانی مقاله، از وضعیت فکری و معنوی حوزه سخن می‌گوید و در این باب نیز به نقش روحانیت شیعی در ایران ـ به سبب ماهیت مستقل آن ـ اشاره کرده و با استناد به بیانات شهید مطهری(ره)، نظام روحانیت شیعی و سنی را مورد مقایسه اجمالی قرار می‌دهد.

خلاصه ماشینی: "زمینه اجتماعی جامعه اسلامی ایران به واسطه فرهنگ شیعی و نیز بهره‌گیری از رهبری روحانیت تشیع در طول حیات خود شاهد جریانات و تحولات گسترده و عمیقی بوده است و البته تاریخ پرفراز و نشیبی را پشت سر نهاده، برای مثال؛ اگرچه آغاز حاکمیت صفوی با ظهور نهضت‌های مختلف سیاسی ـ مذهبی همراه بوده است، اما استقرار دولت صفوی با افول این جنبش‌ها و از بین رفتن ماهیت سیاسی آنها توأم می‌باشد و یا چنانچه در برهه حساسی از تاریخ شاهد نهضت بزرگ مشروطه خواهی با پیش فرض اساسی پیوستگی دین و سیاست هستیم، در زمانی دیگر حاکمیت استبداد رضاخانی و غیرسیاسی شدن جامعه دینی توسط او را مشاهده می‌کنیم. براین اساس حضور دین در فرهنگ عمومی که بر مبنای تفسیر شیعی؛ از جریان حرکت تاریخ صورت پذیرفته و پیوند درونی آحاد ملت با این جریان فرهنگی، وضعیت فکری و سیاسی روحانیت را که در جایگاه تبیین مبانی فکر دینی قرار داشت و خود جریانی بالقوه در برابر قدرتمندان محسوب می‌شد تثبیت نموده و لذا اگرچه حرکت آغازین جنبش اسلامی در ایران در راستای اصلاح فکر دینی در چارچوب اندیشه اجتماعی با تبیین رابطه فرد و جامعه در بینش دینی و براساس نقش مسئولیت‌پذیری اجتماعی انسان به منظور بهبود بخشی وضع موجود جامعه اسلامی شکل پذیرفت، لیکن در فرآیند کنش تاریخی ـ اجتماعی اندیشمندان دینی به طرح نظامواره دین و تبیین مبانی نظری حکومت اسلامی پرداخته و با استفاده از مرجعیت فکری خود، برپایی نظام اسلامی را اساس حرکت تاریخی جامعه قرار دادند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.