Skip to main content
فهرست مقالات

انقلاب اسلامی و رویکردی معنوی به جهان سیاسی

نویسنده:

(14 صفحه - از 129 تا 142)

کلید واژه های ماشینی : اسلام، انقلاب، سیاسی، دینی، اجتماعی، روحانیت، فرهنگ، عرصه حیات فردی و اجتماعی، انسان، نقش روحانیت شیعی در ایران

این نوشتار در مقدمه، اشاره‌ای تعریف‌وار به انقلاب و چگونگی پیدایش آن دارد، سپس به طور اخص انقلاب اسلامی ایران را مد نظر قرار می‌دهد و چنین بیان می‌دارد: که «جنبش انقلابی ایران در راستای تغییر وضع موجود که مبتنی بر پذیرش الگوهای فکری و فرهنگی غرب و تبدیل آن به وضعیتی مطابق با فرهنگ و تمدن ایران اسلامی بوده به وقوع پیوست.» بنابراین، نگارنده معتقد است که جهت حرکت انقلاب، به سمت یک جامعه دینی بوده است و بر این مبنا وی به تبیین بستر اجتماعی پیدایش انقلاب، در دو فصل می‌پردازد: که در فصل نخست، زمینه ملی جنبش اصلاحی‌گری در عالم اسلام را بررسی نموده؛ و در فصل دوم، از عوامل استقرار حاکمیت دینی در روند انقلاب سخن به میان می‌آورد. نگارنده با طرح نکاتی درباره اصالت جهان عینی و تفکر اومانیستی به عنوان تفسیر برگزیده غرب در خصوص جایگاه انسان، در پی اثبات نقش مؤثر دین در فرهنگ جوامع انسانی است و اعتقاد دارد که نوع نگرش عینی و عقلانی محض در فرهنگ غرب، اصلاحگران مسلمان را بر آن داشت تا با طرح مبانی بنیادین تفکر اجتماعی اسلام و احیای فکر دینی در عرصه حیات فردی و اجتماعی، جامعه انسانی را به حرکت درآورند. نویسنده در فصل آخر، جایگاه دین در فرهنگ عمومی و به ویژه در فرهنگ شیعی را مورد بررسی قرار می‌دهد و با تکیه بر واقعه کربلا، اصل امامت را ـ که عنصر مهم در تاریخ اسلام است ـ مطرح می‌سازد. وی در بخش پایانی مقاله، از وضعیت فکری و معنوی حوزه سخن می‌گوید و در این باب نیز به نقش روحانیت شیعی در ایران ـ به سبب ماهیت مستقل آن ـ اشاره کرده و با استناد به بیانات شهید مطهری(ره)، نظام روحانیت شیعی و سنی را مورد مقایسه اجمالی قرار می‌دهد.

خلاصه ماشینی:

"زمینه اجتماعی جامعه اسلامی ایران به واسطه فرهنگ شیعی و نیز بهره‌گیری از رهبری روحانیت تشیع در طول حیات خود شاهد جریانات و تحولات گسترده و عمیقی بوده است و البته تاریخ پرفراز و نشیبی را پشت سر نهاده، برای مثال؛ اگرچه آغاز حاکمیت صفوی با ظهور نهضت‌های مختلف سیاسی ـ مذهبی همراه بوده است، اما استقرار دولت صفوی با افول این جنبش‌ها و از بین رفتن ماهیت سیاسی آنها توأم می‌باشد و یا چنانچه در برهه حساسی از تاریخ شاهد نهضت بزرگ مشروطه خواهی با پیش فرض اساسی پیوستگی دین و سیاست هستیم، در زمانی دیگر حاکمیت استبداد رضاخانی و غیرسیاسی شدن جامعه دینی توسط او را مشاهده می‌کنیم. براین اساس حضور دین در فرهنگ عمومی که بر مبنای تفسیر شیعی؛ از جریان حرکت تاریخ صورت پذیرفته و پیوند درونی آحاد ملت با این جریان فرهنگی، وضعیت فکری و سیاسی روحانیت را که در جایگاه تبیین مبانی فکر دینی قرار داشت و خود جریانی بالقوه در برابر قدرتمندان محسوب می‌شد تثبیت نموده و لذا اگرچه حرکت آغازین جنبش اسلامی در ایران در راستای اصلاح فکر دینی در چارچوب اندیشه اجتماعی با تبیین رابطه فرد و جامعه در بینش دینی و براساس نقش مسئولیت‌پذیری اجتماعی انسان به منظور بهبود بخشی وضع موجود جامعه اسلامی شکل پذیرفت، لیکن در فرآیند کنش تاریخی ـ اجتماعی اندیشمندان دینی به طرح نظامواره دین و تبیین مبانی نظری حکومت اسلامی پرداخته و با استفاده از مرجعیت فکری خود، برپایی نظام اسلامی را اساس حرکت تاریخی جامعه قرار دادند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.