Skip to main content
فهرست مقالات

نقدی بر حافظنامه به بهانه ویراست جدید: این شرح بی نهایت

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : حافظ، خرقه، ایهام تناسب، طنز، پیر، شمع، رندان، زهد، غزل، عشق

خلاصه ماشینی:

"اما باید توجه داشت که مقصود اصلی شاعر در این بیت بیان بی‌ارزشی‌ زنار نیست که بگوید زنار من خریدار نداشت،بلکه مقصود او افشای زهد ریایی خویش است به همان سبک و سیاق که در جاهای دیگر به عنوان‌ یک منتقد اجتماعی خود را هدف انتقادها قرار می‌دهد. اما هیچ غریب نیست و اتفاقا قریب هم هست،چون حافظ فرد درویش را در برابر فرد توانگر قرار داده است و من‌باب نصیحت‌ می‌گوید:ای منعم به درویشان لطف و بخشش کن و با این کار دل آنها را به دست بیاور،چون اگر از ثروت خود انفاق نکنی سرانجام مرگ آن‌ را از چنگ تو درمی‌آورد. این بیت: ز وصل روی جوانان تمتعی بردار که در کمینگه عمر است مکر عالم پیر و مصراع دوم بیت نخست یک جملهء معترضه است؛مانند: دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش‌ وز شما پنهان نشاید کرد سر می‌فروش گفت آسان گیر بر خود کارها کز روی طبع‌ سخت می‌گردد جهان بر مردمان سخت کوش و مثال زیر از سعدی: یکی پند می‌داد فرزند را نگه‌دار پند خردمند را مکن جور بر خرد کان ای پسر که‌ یک روزت افتد بزرگی ز سر (سعدی،1366،ص 245) شاید بهتر باشد در مورد این شیوهءبیان چهار مصرعی که مصراع دوم‌ آن جملهء معترضه واقع می‌شود به جای ظرافت،اصطلاح کژتابی را به- کار ببریم و در هر صورت اختصاص به حافظ ندارد و بسیار شایع است. ثالثا معنای دیگری‌ برای بیت پیشنهاد می‌شود با تکیه بر جنبهء تغزلی آن: < SC > می‌گوید:دل شکستهء من اگر همتی والا داشته باشد-که دارد- از شاهدان سنگدل مرهم و مومیایی نمی‌خواهد چون خود آنان دلم را شکسته‌اند(دل آنها همچون سنگ است و این سنگ دل مرا شکسته‌ است)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.