Skip to main content
فهرست مقالات

گزاره های روان شناختی در هزار و یک شب

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : سندباد ،شهرزاد ،روانی ،حکایت ،قصه ،شخصیت ،دختر ،اساطیر ،شهرباز ،زن ،وزیر ،ملک ،افسانه‌ای ،سفر ،دریا ،داستان ،ناخودآگاه ،خدا ،عفریت ،قصه‌های عامیانه ،ادبیات ،نهاد ،زندگی ،سخن ،سندباد بحری ،مردم ،باور ،دختر خردورز وزیر شهرباز ،اصل ،کار

خلاصه ماشینی:

"هزار و یک شب تنها اثری است که شنونده‌ی اصلی‌ (شهریار خودکامه‌ی کامخواه)خود باید از چند و چون قصه به اغراض‌ پنهان‌تر شهرزاد پی برد؛در پندار،گفتار و کردار خویش بازنگری کند و آدمی دیگر شود و همان‌گونه که بیمار روانی در روند درازدرمان گاه بر روانکاو خودشیفته شده بر بیماری خود چیره می‌آید،شهریار ددمنش‌ نیز نه تنها شیفته‌ی قصه بلکه دوستدار قصه‌گو نیز می‌شود و در عمل‌ نشان می‌دهد که از عهده‌ی دریافت معانی تلویحی و راز و رمز قصه‌ها برآمده است. »(19/23-26) سقوط منزلت انسان تا مرتبه‌ شی‌ء بیجان،اوج باور به این‌که شخصیتی در حکایت،تبلوری از خیر مطلق و شخصیتی‌ مقابل او تجسم شر مطلق باشد،از ویژگی‌های شخصیت‌آفرینی در حکایات و افسانه‌های کهن است اما چنان‌که آمد،این‌گونه‌ برخورد صرفا به خاطر تأکید بر پندار و کردار خاص این یا آن شخصیت است و گوینده در برابر وی پیوسته‌ شخصیتی دیگر می‌آفریند که نقطه‌ی مقابل‌ اوست و نیتش برجستگی بیشتر در تجسم‌ منش‌های متضاد آدمی است‌ سقوط ماهوی و چیرگی نیروهای تباه«نهاد»بر«من»است اما غرض‌ از آوردن نمونه‌های همانند در تورات این است که هر حکایتی در هزار و یک شب که از مسخ آدمی به هرگونه یاد شده،ناگزیر خاستگاه یهودی‌ دارد و از آموزه‌های تورات متأثر است. »(ص 29)در حکایت پیرمرد دوم یک پری‌ دریایی-که به رسول خدا ایمان یافته-می‌تواند با خواندن افسونی‌ برادران خیانتکارشوی خود را به سگ تبدیل کند(صص 18-19)اگر نام‌ و واژه نیرویی چنین جادویی دارد،جادوی سخن چه سحری تواند داشت؟ ما برای تأثیر جادویی سخن شهرزاد به عنوان یکی از نمودهای«من»چند دلیل یافته‌ایم: بهره‌جویی از شعر:در حکایت دو وزیر وقتی علی نورالدین می‌خواهد آنچه را بر وی رفته برای خلیفه هارون‌الرشید بازگوید،می‌پرسد«حدیث‌ خود را به نظم گویم یا نثر؟»خلیفه به دقیقه‌ای در نظم اشاره می‌کند که بر نیروی جادویی آن دلیل می‌کند«خلیفه گفت:کلام نثر سخن گفتن است‌ اما کلام نظم،در سفتن است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.