Skip to main content
فهرست مقالات

علم و تمدن جدید از نگاه منور الفکران (ملکم خان، آخوندزاده و طالبوف)

نویسنده: ؛

دي 1385 - شماره 109 (13 صفحه - از 94 تا 106)

کلید واژه های ماشینی : آخوندزاده ،تمدن جدید ،ترقی ،تمدن غرب ،طالبوف ،علم و تمدن جدید ،تمدن جدید غرب ،فرهنگ غرب ،اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده ،اخذ اصول تمدن جدید ،جدید ،فرهنگ و تمدن غرب ،بنیان ترقی بر علم ،علم و تمدن ،ترقی بر علم کسبی ،نگاه به غرب ،فرهنگ و تمدن ،ترقی و پیشرفت ،دین و علم ،بشر ،تمدنی غرب در ایران ،علوم جدید ،اخذ اصول تمدن ،دین‌زدایی در اندیشه‌های میرزا ،آخوندزاده طرفدار فلسفه ،شعار ترقی و پیشرفت ،هواخواه جدی تمدن غرب ،اصول تمدن جدید ،دینی ،راه ترقی

موج روشنگری در اروپا، که شاخصه مهم آن علم باوری و اثباتی اندیشی بود، در عصر قاجار به ایران رسید و پدیده ای به نام «منورالفکری» را به وجود آورد. منورالفکران که در جهت گیری های فکری خود نگاه به غرب داشتند، شعار ترقی و پیشرفت را سر می دادند و این مفهوم را در پیروی کامل از تمدن و فرهنگ غربی می دانستند. در نگاه ملکم خان، غرب نماد ترقی و پیشرفت، و ایران نمود عدم پیشرفت بود. وی نپرداختن به علوم جدید و در مقابل، پرداختن به علوم نقلی را مانع ترقی ایران معرفی می کرد. از نگاه او، بنیان ترقی بر علم کسبی است. به اعتقاد وی، برای دست یابی به علم باید مدارس جدید را بنا نمود. او به تمدن غرب اعتقاد داشت و در این اعتقاد خود تا جایی پیش رفت که تنها راه ترقی و نجات همه ملت ها را تبعیت بی چون و چرا از فرهنگ و تمدن غرب می دانست. وی بر این عقیده بود که رابطه دین و علم رابطه ای تقابلی است. آخوندزاده طرفدار فلسفه تحصلی (= پوزتیویسم) و مظهر بارز علم زدگی مفرط است. وی علم تجربی را مقدم بر هر معرفتی می داند و شرافت آن را حتی از آموزه های وحیانی نیز برتر می بیند. او عقل را تنها حجت در امور می داند.از دید او تهذیب نفس و حسن رفتار و کردار، مستلزم گسترش علم است. وی هواخواه جدی تمدن غرب است. به اعتقاد او، هر ملتی برای اینکه در مسیر پیشرفت و تمدن قرار بگیرد چاره ای جز تقلید از غرب ندارد. وی دین را متعلق به دوره های پیشین زندگی انسان و علم را متعلق به امروز بشر می داند. طالبوف، از ترویج کنندگان علوم طبیعی و افکار سیاسی و اجتماعی جدید است. بنیان فکری او بر عقل بنا نهاده شده است. به اعتقاد وی، دست یابی به معرفت متافیزیکی خارج از خرد بشر می باشد، اما تجربه می تواند قوانین طبیعت را کشف کند. او برای علم ارزش والایی قایل است و کمال نفس آدمی و نیکبختی جامعه انسانی را در ترقی و نشر علم می پندارد. وی تمدن جدید غرب را جهانشمول دانسته و خواهان اخذ دانش و فن و اصول و بنیادهای اجتماعی و سیاسی جدید است. از نگاه وی، دین و علم با هم تعارض ندارند، اما باید دین را به گونه ای تفسیر کرد که عقل و علم آن را بپذیرند.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.