Skip to main content
فهرست مقالات

ادوار تاریخی علم کلام اسلامی

نویسنده:

(22 صفحه - از 45 تا 66)

کلیدواژه ها : کلام ،معتزله ،شیعه ،ایران ،امامیه ،اشاعره ،بنی امیه ،بنی عباس ،صفوی ،مغول ،اهل حدیث ،فرقه

کلید واژه های ماشینی : کلامی ،اسلامی ،علم کلام ،ادوار تاریخی علم کلام ،ادیان ،تاریخ ،علم ،پیامبر ،علم کلام اسلامی ،پیامبر اسلام ،معتزله ،سیاسی ،پیدایش مباحث علم کلام اسلامی ،مکاتب کلامی ،حکومت ،علم کلام عهده­دار تبیین آموزه­های ،عقاید ،اهل حدیث ،کلام عهده­دار تبیین آموزه­های دین ،نبوت ،عهده­دار تبیین آموزه­های دین اسلام ،قم ،خداوند ،پیامبر اکرم ،پیدایش مکاتب کلامی فرق ،پیدایش ،فرهنگ فرق اسلامی ،فرقه­ها و مکاتب کلامی ،بیروت ،مسائل

علم کلام عهده­دار تبیین آموزه­های دین اسلام است و در مقابل پرسش‌ها و انتقادهای پیروان دیگر ادیان، از این آموزه­ها دفاع می­کند. کلام جزو اولین علوم اسلامی است که در میان مسلمانان پیدا شد و با همت بزرگان و دانشمندان برجستة اسلامی گسترش یافت و جامعة علمی تمدن اسلامی را تغذیه کرد. با آنکه مسائل علم کلام از زمان آغاز دعوت اسلام مطرح شده بود، فرقه­ها و مکاتب کلامی پس از وفات پیامبر اسلام? نمود یافتند و هر کدام در اثبات عقاید خود تألیفاتی نگاشته، به ردیه نویسی روی‌آوردند. اینکه این گروه‌ها کی و کجا و چگونه پدید آمدند­؛ چه اهدافی را دنبال می­کردند؛ و در مباحث کلامی چه روشی داشتند، پرسش‌هایی هستند که این مقاله به اختصار به آنها پاسخ می‌دهد، و در ضمن این پاسخ­ها، خلاصه­ای از سرگذشت علم کلام در دوره­های مختلف تاریخی را ارائه می‌کند.

خلاصه ماشینی:

"یا بنا به اهمیت یافتن برخی مسائل کلامی در زمانی خاص، به دوره‌های مختلف تقسیم کرد؛ لکن چون روش معمول در مباحث تاریخی، به خصوص تاریخ اسلام، تعیین دوره بر اساس حوادث سیاسی بوده و هست و ذهن‌ها با این تقسیم‌بندی‌ها انس دارند در این مقاله خواهیم کوشید تا حوادث سیاسی ـ اجتماعی، مبنای تقسیم مراحل تاریخی سیر علم کلام در جوامع اسلامی قرار گیرد. در بیان علل پیدایش مسائل کلامی و ریشه‌های آن باید گفت ظهور دین اسلام در دنیایی که ادیان و مذاهب و نحله‌های گوناگون فکری در آن رواج داشت، تنش‌ها و پرسش‌های جدیدی را از سوی دو گروه مطرح ساخت: گروه اول پیروان ادیان و مذاهب غیر اسلامی بودند که با ظهور اسلام خود را در مقابل عقاید و تفکرات جدید می دیدند و می‌فهمیدند که این عقاید، اساس هستی ادیان آنان را به چالش می‌کشد. این گروه که از مرکز قدرت اسلامی یعنی مدینه دور بودند و اصل نبوت پیامبر را نیز انکار کرده بودند، از جرگة مسلمانان خارج شده، در تاریخ به «اهل رده» یا «مرتدین» معروف شدند (ر. نکتة مهم در بررسی سیر علم کلام در عصر مغول، تثبیت فرقه‌ها و مکاتب کلامی موجود و فاصله گرفتن اشاعره از اهل حدیث است؛ زیرا متکلمان اشعری حوزه شیراز با پاسداشت میراث فخر رازی و با پیروی از خواجه نصیر، عقل‌گراتر شدند، ولی اهل حدیث به دلیل ظهور ابن تیمیه و سازمان‌یابی تازه سلفیه، نه‌تنها به مخالفت خود با علوم عقلی و کلام ادامه دادند (ر."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.