Skip to main content
فهرست مقالات

کهن گرایی واژگانی در شعر اخوان

نویسنده:

ISC (24 صفحه - از 41 تا 64)

کلیدواژه ها :

شعر نیمایی ،باستان‌گرایی ،اخوان ثالث ،شعر معاصر

کلید واژه های ماشینی : شعر، اخوان، کهن‌گرایی واژگانی در شعر اخوان، واژه، کهن‌گرایی، شعر اخوان، زبان، شاعر، فارسی، کهن‌گرایی واژگانی اخوان

پیوند شعر اخوان با زبان و ادب کهنسال فارسی و استفاده از واژه‌ها و ترکیبات و عبارات آن زبان که به صورت متنوع و پراکنده در اشعار او مشهود است، یکی از تمهیدات شاعرانة او است که به زبانش شکل و نمایی حماسی و باصلابت بخشیده ‌است. این تمهید که یکی از شیوه‌های آشنایی‌زدایی با عناصر گذشتة (آرکائیک) زبان و معروف به باستان‌گرایی یا کهن‌گرایی است، از ویژگی‌های مهم شعر اخوان است. در مقالة حاضر در محدودة واژگان به بررسی و توصیف عناصری از اشعار اخوان می‌پردازیم که رنگ و بوی کهن دارد و موجب برجستگی زبان شعر او شده است. نتیجة تحقیق نشان می‌دهد که کهن‌گرایی واژگانی اخوان به دو بخش عمده قابل تقسیم است: بخش اول مربوط به واژگانی است که امروزه کاربرد ندارد یا به ندرت به کار می‌رود و شامل واژگان عام، اصطلاحات اساطیری و اصطلاحات مربوط به علوم و فنون مختلف از قبیل اصطلاحات علم طب، موسیقی و غیره است. بخش دوم واژگانی است که به شیوة کهن تغییرات آوایی همچون تخفیف، تشدید، ابدال و قلب در آنها ایجاد شده است.

خلاصه ماشینی: "هر چند برخی از این اصطلاحات امروز هم به کار می‌رود می‌توان شیوة کاربرد آنها را که همانند شیوة‌ کاربرد گذشتگان است قسمی کهن‌گرایی برشمرد، از قبیل: اصطلاحات درباری، دیوانی و نظامی: اشکوب/ل94، اشکوبه‌/ط 91، افسر /س71، ایرانشهر/ط71، ایوان/ز78، بارو/ل95، برج/ز184؛ ل95، پاس/ش144؛ س26، پرده‌دار/ز36، پیکان/ل 13، تاج/ل34، تیغ/س20، جقه/ل34، حبر/ش34، حصار/س65؛ ز92؛ ط31؛ ل95، خامه/ش20؛ ز43، خدنگ/ز139، خلعت/ح95، خیل/س10،20،29؛ ز174؛ ط13، درفش/س18، دژ/ل 93، دشنه/ز163، رایت/س17؛ ز170، رایات/س17، زراد/ط32، زنهاریان/ط62، شبستان/ز124، شبیخون/ز103؛ ل51؛ ط62، شهربند /س65، شهریار/س20، شهزاده/س19، صاحبقران/ل 94، طبل/س26، طلایه/س68؛ ز115، طنبی/ل95، عسس/ز49، غوغایی/س20، فتراک/س4، 53؛ ز10، قرق/ش129، قصر/ز184؛ ل94، قلاع/ش80، کارزار /ز51، کلک/ش34، گزمه‌/س21، کنگره/ز184، لیقه/ش34، محبر/ش34، مرکب/س26،30،36،37، منظر /ز78، ندیم/ز73، نقیب/س83 اصطلاحات مربوط به پوشش و پوشاک: پوستین/ش33؛ ز152، جبه/ز22؛ ش36؛ ط31، خرقه‌/ز10؛ ل84، دستار /س 68، شنل/س68، شولا/خ45، قبا /ز148، مرقع/ش39 اصطلاحات خاص باده‌گساری: باده/ش24، پیمانه/س71، حریف/س8، جام بر جام زدن /س8، جرعه/س103، ساغر/ح123، ساقی/ح95، سبو/س71، سیه‌مست/س102، صبوحی/س67، میخانه/س98، میخواره /س102 اصطلاحات شطرنج: (منظور شکل کهن اصطلاحات شطرنج است که امروز کاربرد ندارد): برج/س42،47، پیل/س47، فرزین/س44 واژگان حوزة خرافه‌‌ها یا باورهای جادویی: اعتقادات کهن خرافی نیز از جمله موتیف‌‌های شعر اخوان است که راه را بر تعدادی از واژگان کهن گشوده است؛ مانند: پریزاد/ش69؛ س79؛ خ34، 50؛ ط19، جادوان/س20، دیو/ش82، طلسم/ش82؛ س22، غول/ز47 کاربرد اصطلاحات علوم یافته‌های علمی جدید به دنبال خود واژه‌های تازه‌ای وارد زبان می‌کند و برخی دیگر از واژه‌ها را کنار می‌نهد، مثلا در علم طب زمانی متناسب با اعمال جراحی آن روزگار از ابزاری به نام «نیشتر، استره، مبضع و قاروره» استفاده می‌کردند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.