Skip to main content
فهرست مقالات

خرافه پردازی در تفسیر سورآبادی

نویسنده:

(30 صفحه - از 123 تا 152)

کلید واژه های ماشینی : تفسیر سورآبادی، نیشابوری، تفسیر، تفسیر عتیق نیشابوری، قرآن، قصه، سوال، اسلام، ارجاعات مهدوی به آیات سوره، جبرئیل

بازخوانی انتقادی تفسیر سورآبادی یا تفسیر عتیق نیشابوری در این مقاله، معبری برای ورود به نخستین مخازن خرافه‌پردازی‌ها می‌گشاید و اسلوب عمل و ساز و کار پیشتازان در هم آمیزی ضایعات خرافی با فرهنگ نوین اسلامی را معرفی می‌کند. بررسی اصلی‌ترین مسائل مندرج در کتاب خدا، که متضمن سفارش‌های اخلاقی و رفتارهای موجه انسانی، بازگویی عبرت‌آور سرنوشت پیامبران و سوداهای بر باد رفته امت‌های سرکش و نمایش تلاش برای به راه خدا خواندن کافران و اهل کتاب است، جست‌وجوی آثار و عوامل مداخله ضربه شمشیر در گسترش اندیشه اسلامی را ناکام می‌گذارد و آن گاه که در کتاب بی بدیل قرآن، حتی در مقابله با مشرکان نیز، که موجب بروز نهایت غضب الاهی بوده‌اند، توصیه‌ای به کاربرد خشونت ندیده و نخوانده‌ایم؛ پس سوال کنیم این همه ادعاهای پیچ در پیچ و پوچ، در اثبات توسل بی‌وقفه مسلمانان به سفاکی، در مسیر تبلیغ و توصیه اسلام، از چه مراکزی بیرون خزیده و بر چه اسنادی استوار بوده است؟ عرضه و ارائه تمام مکتوباتی که هر مؤمن به اسلام را، از آغاز با شمشیری به دست و دندان نمایش می‌دهد، از فرط فراوانی عنوان و اوراق، ناممکن است؛ اما یافتن «ام الاباطیل» و «اب الخرافات» آن‌ها دشوار نیست که از دو کتاب افزون نمی‌شود: تفسیر عتیق نیشابوری، معروف به سور آبادی و تاریخ نامه طبری، منسوب به بلعمی.

خلاصه ماشینی: "(یحیی مهدوی، قصص قرآن مجید، برگرفته از تفسیر عتیق نیشابوری،مقدمه، ص دوازده) از این قبیل یادها و یادداشت‌های چند سطری، بویژه که در پی جعل نام آن‌ها ذکر مسقط الراس فارس نیز اضافه باشد، در لابه لای اوراق کتاب‌هایی که قصد تأیید مقام و نام و آثار این قبیل مؤلفان بدون شناسنامه و ناشناخته را دارد، سخت مورد تردید و نیازمند بازبینی اصل نسخه‌ها است تا رد پای خیل جاعلان فرهنگی جای خوش کرده در اورشلیم را گم نکنیم اما در مورد عتیق نیشابوری، که به سور آبادی مشهورتر است و تفسیر او، آرزو می‌کنم چنین چهره‌ای چنان‌که می‌گویند، در قرن پنجم هجری زیسته باشد؛ زیرا فقط یک نگاه کوتاه بر تفسیر او، ما را به این یقین می‌رساند که تألیف و تدوین این تفسیر جز با قصد تمسخر قرآن، تشکیک در آن و انحراف ذهن در باب آیات الاهی ساخته نشده است و چنان‌که در بررسی خواهید خواند، هیچ زبان و بیانی نمی‌تواند وسعت صدمه‌ای را که تفسیر سورآبادی بر ذهن مسلمین در پذیرش مجموعه‌ای از خرافات و موهومات و تشکیکات وارد آورده، ارزیابی کند و با آنکه گزینش نمونه‌هایی از پنداربافی‌های او بر من بسیار گران و ناپسند بود، اما با همین چند الگو که در این بازخوانی نسبتا طویل می‌آورم، بر هر صاحب نظری معین و معلوم خواهم کرد که «تفسیر سورآبادی» سراسر ابراز کفر و شرک و ظهور شعبده بازی محض در سخن است و به هیچ قصدی جز تخفیف فرامین و فرموده‌های الاهی در قرآن مبین فراهم نشده است؛ چنان‌که آدمی تحریک می‌شود تا از گوش‌های کر نشده بپرسد چه گونه و با چه قصدی این همه سرمایه بر سر تبلیغ این تفسیر گذارده‌اند که هیچ لغو و ناپسند و خرافه‌ای در باب اسلام و قرآن در هیچ محفل و منبری بر زبان گوینده‌ای آگاه و ناآگاه نمی‌گذرد، که انعکاسی از تفسیر قرآن سورآبادی در آن نباشد و هیچ گزافه و خرافه و شبهه و شک و افسانه و اتهامی بر قرآن نیست، که این تفسیر درعرضه و عنوان آن، امام و پیشوا و آغازگر و پیشتاز شمرده نشود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.