Skip to main content
فهرست مقالات

فایده مندی تاریخ از نظر مورخان اسلامی

نویسنده:

علمی-ترویجی (16 صفحه - از 25 تا 40)

کلیدواژه ها : مطالعات تاریخی ،فایده‌مندی تاریخ ،مورخان اسلامی

کلید واژه های ماشینی : فایده ،تاریخ ،اسلامی ،فایده مندی تاریخ ،مورخان اسلامی ،فایده تاریخ ،مورخان برجسته اسلامی ،میرخواند ،تجارب ،سوال ،تجربه‌آموزی ،مسکویه ،اخبار ،فواید مطالعات تاریخی ،اثر ،کتاب ،فایده‌مندی تاریخ ،علم ،پادشاهان ،ابن‌اثیر ،تجربه‌آموزی از اعمال گذشتگان ،سرای ،علم تاریخ ،معرفت ،تاریخ‌نگاری ،سبب ،دانش تاریخ ،ذکر ،حافظ ابرو ،ده

هر چند دانش تاریخ، قدمتی کهن دارد، سوال از فایده‌مند بودن یا نبودن آن همواره ذهن بسیاری را در گذشته و حال به خود مشغول داشته است. اگر چه مورخان اسلامی کمتر فصلی از آثار خود را به این موضوع اختصاص داده یا اثر مستقلی در این زمینه تدوین کرده‌اند گاه در مقدمه نوشته‌های تاریخی خود بدین بحث پرداخته‌اند. مقاله حاضر دیدگاه‌های حدود ده تن از مورخان برجسته اسلامی را در باره فایده‌مندی تاریخ استخراج و بررسی کرده است. از نظر این مورخان، عبرت‌گیری و تجربه‌آموزی از اعمال گذشتگان، دست یابی بر ملکه صبر، افزون شدن قوه عقل، رفع ناامیدی، دلگرمی به رحمت الاهی، کناره جویی از سرای فانی، دل بستن به سرای باقی، ایجاد سرگرمی و غیره از جمله مهم‌ترین فواید مطالعات تاریخی هستند.

خلاصه ماشینی:

"نویسنده مذکور در ابتدای اثر بعدی خویش یعنی تاریخ طبرستان و رویان و مازندران چنین آورده است: بدان که علم تاریخ علمی است مشتمل بر شناختن حالات گذشتگان این جهان که چون اهل بصیرت به نظر اعتبار بر مصداق فاعتبروا یا اولی الابصار نگاه کنند، به دلایل عقلی بدانند که احوال مردم حال را مآل کار بر همان منوال خواهد بود و غرض از آن مجرد قصه خوانی و خوش آمد طبع و هوای نفسانی نباشد و غرض کلی و مقصود اصلی بر آن باشد که از دانستن آن فایده دین و دنیا به حاصل آرد که اگر مقصود از آن فایده دارین نبودی، خدای تعالی شانه در کلام مجید ذکر انبیا و اولیا که پادشاهان دین و دنیایند نکردی و احوال کفره و فجره و فسقه را که خسرالدنیا والاخره‌اند هم به استقصا یاد نفرمودی (مرعشی، 1361: ص 101). به نظر او، تاریخ هر چند در ظاهر اخباری بیش نیست در باره روزگارها و دولت‌های پیشین و سرگذشت قرون نخستین، که گفتارها را با آن‌ها می‌آرایند و بدان‌ها مثل می‌زنند و انجمن‌های پر جمعیت را به نقل آن‌ها آرایش می‌دهند، ما را به حال آفریدگان آشنا می‌کند که چگونه اوضاع و احوال آن‌ها منقلب می‌شود، دولت‌هایی می‌آیند و فرصت جهان‌گشایی می‌یابند و به آبادانی زمین می‌پردازند تا ندای کوچ کردن و سپری شدن آنان را در می‌دهند و هنگام زوال و انقراض ایشان فرا می‌رسد؛ اما در باطن اندیشه و تحقیق در باره حوادث و مبادی آن‌ها و جست‌وجوی دقیق برای یافتن علل آن‌ها است و علمی است در باره کیفیات وقایع و موجبات و علل حقیقی آن‌ها و به همین سبب تاریخ از حکمت سرچشمه می‌گیرد و سزا است که از دانش‌های آن شمرده شود (ابن خلدون، 1336: ص2)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.