Skip to main content
فهرست مقالات

فلسفه و تاریخ در البدء و التاریخ مقدسی

نویسنده:

علمی-ترویجی (14 صفحه - از 109 تا 122)

کلیدواژه ها : فلسفه ،فلسفه تاریخ ،مقتضیات زمان ،تاریخ ،مطهر بن ‌طاهر مقدسی

کلید واژه های ماشینی : تاریخ ،فلسفه ،اسلام ،روایات ،داستان ،کلامی ،کتاب ،البدء ،علمی ،یونانی ،اندیشه ،فلسفه و تاریخ ،آفرینش ،اخبار ،استدلال‌های ،هندیان ،تاریخی مقدسی ،پیامبران ،رابطه تاریخ و فلسفه ،مطهربن‌طاهر مقدسی ،آرای ،کتاب مقدسی ،روایات تاریخی ،تاریخ اسلام ،داستان آفرینش ،بن‌طاهر مقدسی ،اعتقادات ،رابطه ،آثار ،شیوه

رابطه تاریخ و فلسفه، همواره یکی از مسائل مطرح در هر دو علم بوده است. برخی کوشیده‌اند تاریخ را تابع فلسفه نشان دهند که البته امروزه مخالفانی جدی یافته است. آنان با استناد به اصول علمی، در ناصواب خواندن تلاش پیش‌گفته می‌کوشند. مطهربن‌طاهر مقدسی از کسانی است که با مطرح کردن برخی مسائل فلسفی کنار روایات تاریخ به هر دو حوزه پرداخته است. در آثار او، توجیه عقلانی از امور و وقایع، کنار کمک گرفتن از خرد برای تشخیص سره از ناسره به خوبی نمایان است. با این حال، وی نتوانسته به تعریف دقیقی از «رابطه» فلسفه و تاریخ دست یابد و هر دو مقوله با پیوندهای بسیار اندک با یک‌دیگر، کنار و گاه به دنبال هم مطرح شده‌اند. توجه وی به مسائل فلسفی و توجیه عقلانی آن را می‌توان ناشی از وضعیت عصر وی دانست که مقدسی به علل متعدد از جمله علایق شخصی و حس مسؤلیت و دینداری به آن روی آورده است.

خلاصه ماشینی:

"مهم‌ترین بخش از کتاب البدء و التاریخ که در آن دیدگاه فلسفی مقدسی طرح شده، فصل‌های یکم تا نهم است و با وجود قید شدن عبارت «در یادکرد تاریخ از روزگار آدم تا روزگار ما» پیش‌بینی‌های قیامت و حوادث مرتبط با آن نیز آمده است؛ از این رو نزدیک به نیمی از کتاب به مباحث فلسفی و بحث‌های کلامی اختصاص یافته که نمی‌توان آن‌ها را اخبار رخدادهای تاریخی تلقی کرد؛ افزون بر آن، در لابه‌لای روایات تاریخی نیز مواردی از بحث کلامی گنجانده شده است. به نظر می‌رسد فراگیر شدن این امر، افراد بسیاری را به تکاپو واداشت و از آن جمله مطهربن‌طاهر مقدسی بود که کتاب خود را با هدف آگاه ساختن افکار مردم آغاز کرد و مباحث فلسفی و کلامی را در ابتدای آن نگاشت و پس از آن به حوزه تاریخ پرداخت. به نظر می‌رسد، با شیوه پیشین، مقدسی با هوشمندی و هدفمندی عمل کرده است و نمی‌توان «ملاحظات فلسفی وی را همچون وصله‌های ارغوانی» دانست که «تقریبا تصادفی و جهت آرایش متن به بخش‌های گوناگون اثر متصل شده» باشند (رزنتال، همان، ص136)؛ البته همان طور که ذکر شد، در بخش‌هایی از اخبار تاریخی که لازم بود، وی در مقام تطبیق و نقد برآمده که ضرورت توسل به مباحث فلسفی یا کلامی یا عقلانی آن را ایجاب می‌کرد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.