Skip to main content
فهرست مقالات

معرفی پایان نامه

نویسنده:

(11 صفحه - از 254 تا 264)

کلید واژه های ماشینی : تکنولوژی، علم، آموزه بی‌طرفی ارزشی تکنولوژی، تأثیر تکنولوژی بر ارزشهای اجتماعی، سیاسی، کاربران، اجتماعی، تأثیر، علم مبنی‌بر بی‌طرفی ارزشی علوم، انسان

یکی از محورهای پر اهمیت در حوزه تحلیل علوم، بررسی علل و عواملی است که در چگونگی شکل‌گیری این علوم نقش داشته است. دغدغه‌های فردی اندیشمند، مسایل اجتماعی پیرامون نظریه‌پرداز، پیشینه‌های فلسفی، دینی و علمی و... از مواردی است که در حوزه‌های جامعه‌شناسی علم و معرفت و روانشناسی ادراک و... مورد مداقه قرار می‌گیرد و نحوه تأثیر و میزان نقش آنها در چگونگی ساختار علوم بررسی می‌شود. پس از اینکه رویکرد پوزیتویستی(و حتی نگاتویستی) به علم مبنی بر بی طرفی ارزشی علوم از طرف دانشمندان و فلاسفه علم مورد خدشه قرار گرفت، مکاتب مختلفی با رویکردهای متفاوت نسبت به ماهیت درونی علم شکل یافت. پیروان مکتب فرانکفورت استدلال کردند که گرایشهای ایدئولوژیک و قوای سیاسی در همه پژوهشها دخیل است. مارکسیست‌ها منافع طبقاتی را زیر بنای تمامی فعالیتهای اجتماعی انسان و از جمله علم معرفت معرفی کردند و... یکی دیگر از مواردی که به‌گمان بسیاری از اندیشمندان می‌تواند دانش بشری را کنترل و هدایت کند و حتی آن را تحت سلطه و اختیار خویش درآورد، تکنولوژی و صنعت است. این اندیشمندان «کوتاهی فاصله زمانی بین کشفیات علمی و تکنولوژیکی» و همچنین «پشتیبانی قوی مالی از برخی تحقیقات علمی توسط صنایع» و... را مؤیداتی برای صنعتی شدن علوم و عدم استقلال آنها به‌حساب می‌آورند. سرمایه‌بری کلان تحقیقات علمی، کمک سیاسی و اقتصادی را طلب می‌کند و همین مسأله باعث می‌شود تا در گیر و دار انتخاب برخی از مسائل پژوهشی، برخی دیگر از مسائل مورد غفلت واقع شود. سرانجام اینکه هر چند تکنولوژی خود زاییده علم است، همین تکنولوژی پس از تولد و رشد خود می‌تواند ارزشهای حاکم بر کل جامعه و ازجمله جامعه علمی را تحت تأثیر قرار دهد و سیر تحقیقات علمی را دراختیار گیرد. اینکه دایره تأثیر تکنولوژی بر ارزشهای اجتماعی چه اندازه است و تکنولوژی به چه میزان می‌تواند سیر مطالعات علمی را تحت تأثیر خود قرار دهد و عینیت علوم را با مسأله روبه‌رو کند از مسائلی است که در حوزه فلسفه علم و فلسفه تکنولوژی بررسی می‌شود.

خلاصه ماشینی: "اما به راستی ظهور این پدیده‌های جدید را چگونه باید تبیین کرد؟ آیا آنها را باید به حسن (یا سوء) کاربرد تکنولوژی نسبت داد؟ آیا باید ذات تکنولوژی را به وجود آورنده این پدیده‌های شوم دانست؟ به عبارت دیگر آیا تکنولوژی خودبه‌خود ارزش مثبت یا منفی دارد یا ارزش آن وابسته به چگونگی به کارگیری آن توسط بشر می‌تواند تغییر کند؟ منظور از ارزش تکنولوژی چیست؟ آیا تکنولوژی، نظام ارزشی ما را دگرگون می‌کند؟ پاسخهای مختلف ارائه شده به این قبیل پرسشها را می‌توان به دو دسته اساسی طبقه‌بندی کرد: گروهی که قائل به بی‌طرفی ارزشی تکنولوژی هستند و مسئولیت ناهنجاریهای اجتماعی پدید آمده را متوجه استفاده کنندگان آن می‌دانند و گروه دیگری که قائلند نفس تکنولوژی موجود موجد تمامی این پیامدهای ناپسند است. یکی از ارزشهای نهفته در غالب نمودهای تکنولوژی، گرایش ایدئولوژیک به تمایل ساخت جهان به صورتی خاص (به جای صورتهای موجود) و تمایل به ارزش نهادن برای چیزهای جدید (به جای موارد سابق) است؛ به تعبیری دیگر می‌توان گفت که هر چند پس از پیدایش هر دستاورد جدید تکنولوژیک، آزادی در انتخاب افزایش می‌یابد، اما از سوی دیگر نوآوریهای تکنولوژیکی پس از چندی همچون قوانین یا اصول سیاسی، چهارچوبی جدید را برای نظم عمومی بنا می‌نهد و نظم جدیدی را بر بشر تحمیل می‌کند که این مسأله می‌تواند به معنی حاکمیت ارزشها و ایدئولوژیهای نهفته در تکنولوژی (که از طریق خاصی توسط سازندگان و هدایت‌کنندگان در آنها جاسازی شده است) باشد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.