Skip to main content
فهرست مقالات

تقدیرگرایی در غزلیات حافظ

نویسنده:

(6 صفحه - از 43 تا 48)

کلید واژه های ماشینی : غزل، تقدیر، اثبات تقدیرگرایی حافظ تلاشی ادبی، حافظ، تقدیرگرایی در غزلیات حافظ، جبر، تقدیرگرایی، قضا، اختیار، جبر و اختیار

تلاش و جست‌وجوی نویسنده برای اثبات تقدیرگرایی حافظ تلاشی ادبی و آماری در ادبیات است و تلاش علمی در حوزه اعتقادی (کلامی) یا فلسفی به شمار نمی‌آید. بدون شک از مباحث مهمی که از دیرباز مورد توجه همگان بوده، موضوع «جبر و اختیار» است که هر گروه و فرقه‌ای به تناسب اهداف و مشرب فکری خود از آن سخن به میان آورده‌اند. وجود فرقه‌های مختلف کلامی و آرای آنان بی‌اختیار به حوزه شعر و شاعری نیز کشیده شده و همه را به نوعی درگیر نموده است. حافظ، از این مقوله خارج نبوده و در بسیاری از غزلیاتش سپردن امور را به دست «تقدیر» ترجیح داده است. آنچه در این باب مطرح می‌شود عبارت است از استقرای مواردی از اشعار وی و ترجمه و توضیح اجمالی آنها.

خلاصه ماشینی:

"1) در کوی نیکنامی ما را گذر ندادند گر تو نمی‌پسندی تغییر ده قضا را (غزل 5، بیت 8) شاعر می‌گوید که ما را به کوی حسن شهرت راه ده، زیرا قسمت و سرنوشت ما از اول و ابتدا عاشق و رسوا شدن بود و اگر این احوال و شرایط برای تو خوشایند نیست، تو احکام عالم آفرینش را عوض کن و تغییر بده که غیرممکن است و باید تسلیم سرنوشت بشوی. جام می و خون دل هر یک به کسی دادند در دایره قسمت اوضاع چنین باشد متأسفانه نویسنده هر جا که کلمه‌ای به ظاهر متناسب با پندار خود درباره جبرگرایی حافظ یافته، بدون در نظر گرفتن پس و پیش بیت یا مصراع و بدون توجه به مبانی فلسفی ـ عرفانی دانشمندان و صاحب نظران در باب معنای واقعی قضا، قدر، سرنوشت، و قسمت، با تفسیر به رأی خود، معانی دلخواه را به بیت نسبت داده است؛ درحالی‌که معنای واقعی و اصطلاحی شعر چیزی خلاف یا غیراز ادعای نویسنده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.