Skip to main content
فهرست مقالات

همراه با پژوهش های مرکز تحقیقات 2: عقل قطعی، منبع استنباط قوانین جامعه و حکومت

نویسنده:

(17 صفحه - از 172 تا 188)

کلید واژه های ماشینی : عقل، حکم، حکم شرع، قوانین، قطعی، عقلا، قوانین اداره جامعه و حکومت، آرای محموده، فقه، اسلام

خلاصه ماشینی: "چنانچه دیدیم، ایشان در هر دو قسم آرای محموده (تأدیبات صلاحیه و خلقیات انسانی) بر این نکته تأکید داشتند که آرای عقلا، وقتی آرای محموده است و مورد استفاده در دلیل عقلی در اصول الفقه که با توجه به مصالح عامه یا مصالح نوعیه انسانها صادر شود؛ یعنی وقتی که عقل برای تحقق مصالح نوعیه یا رفع مفاسد نوعیه حکمی می‌دهد که همه عقلا به آن حکم می‌دهند، این می‌شود «رأی محمود» که می‌توان از تلازم آن با حکم شرع (از روی قاعده ملازمه بین حکم عقل و شرع) به احکام شرعی دست یافت. 3ـ حال، پرسش اساسی این است که وقتی از تحلیل آرای محموده به این مرحله می‌رسیم که باید درک مصالح و مفاسد نفس الامری را به عقل بشری نسبت دهیم، تفاوت آن با آنچه که به عنوان درک عقل نظری از مصالح و مفاسد، رد می‌شود چیست؟ عقل عملی (در اصطلاح صاحب نظرانی مانند مرحوم مظفر) هنگامی می‌تواند به حکمی برسد که در مرحله قبل از آن، مصلحت یا مفسده‌ای را درک کرده باشد. سخن در این است که از کجا بدانیم عقلا (هرچند همه عقلا) به درک مصالح تام و تمام نائل آمده‌اند؟ درست است که شارع هم عاقل است و هم در بین عقلا هست، اما آیا صرف عقل داشتن در درک و دست یافتن به مصالح و مفاسد کافی است؟ اگر بتوانیم احکامی را هم به عقلا، فقط از این جهت که عاقل هستند نسبت دهیم، این احکام آن قدر کلی هستند که از فایده عملی تهی می‌شوند؛ مانند قبح ظلم به طور کلی، بدون اینکه بتوانیم موارد آن را مشخص کنیم."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.