Skip to main content
فهرست مقالات

طرح فرضیه ای پیرامون نظریات تک عامل نگر (جبرگرا) در جغرافیا و سایر علوم

نویسنده: ؛

پاییز و زمستان 1379 - شماره 58 و 59 علمی-پژوهشی (12 صفحه - از 89 تا 100)

کلید واژه های ماشینی : جبرگرا ،جبر جغرافیایی ،جغرافیا و سایر علوم ،مکتب جبر جغرافیایی ،جبر اجتماعی ،راتزل ،مکتب جبر ،مکاتب جبرگرا ،تبریز ،گرایشهای جبرگرا ،محیط جغرافیایی ،علم جغرافیا ،تأکید بر عامل محیط ،سایر علوم ،تاریخ تمدن ،عامل جغرافیا ،تأکید ،عوامل جغرافیایی ،حوزهء علوم ،اشاره ،پیدایش مکتب ،عامل محیط ،بشری ،مشرق‌زمین گاهوارهء تمدن ،علوم انسانی ،حوزهء ،تأکید بر عامل ،مکتبهای جغرافیایی ،مراحل آغازین شکل‌گیری ،جدید

طرح فرضیه ای پیرامون نظریات تک عامل نگر (جبرگرا) در جغرافیا و سایر علوم افشارکهن جواد* * دانشگاه اصفهان کاوش در سرگذشت علوم مختلف، بسیاری از زوایای پنهان در سیر تکوین دانشهای انسانی را آشکار می سازد. در این میان، برخی ویژگیها در بین علوم مختلف، مخصوصا در مراحل آغازین شکل گیری و استقلال آنها، مشترک به نظر می رسند. از جمله این خصایص مشترک می توان گرایش به تبیین تک بعدی، یا تک عامل نگری در تحلیل پدیده ها اشاره کرد. بدین سان، در نوشتار حاضر، این فرضیه مطرح شده است که بنابر عللی چند (که برخی از آنها مورد اشاره قرار گرفته اند)، مکاتب جبرگرا (جبر جغرافیایی، جبر اجتماعی، جبر ژنتیکی و ...) گرایشهایی هستند که متعلق به دوره های اولیه تکوین علوم جدید می باشند. گرایشهای جبرگرا زمانی پدید آمده اند که علوم مختلف از یکدیگر جدا شده و برای اعلام موجودیت بر نقاط تمایز خود پافشاری بیشتری کرده اند. این گرایشها نظریات بدیعی هستند که کل پارادایم حاکم بر حوزه های علمی سابق را دگرگون کرده اند. در این میان، آنچه جالب توجه است قدرت بالای تبیین گری، پیشگویی و درجه قابل توجهی از اعمال کنترل بر پدیده هاست که در این گونه نظریات، وجود دارد (به صورت تصوری). اما گرایشهای سالهای اخیر در حوزه علوم مختلف مبتنی بر ایجاد دیدگاه های بین رشته ای (Inter Disciplinary) و در جهت استفاده بهینه از ظرفیت های این علوم در ارتباط با یکدیگر است و البته ما را، یک گام دیگر از مکاتب و نظریات تک عامل نگر دور می سازد. در جغرافیا نظریه «جبر جغرافیایی»، در قرن نوزدهم توسط متفکرینی چون ریتر، راتزل، باکل و … شکل گرفت. این خود تجلی دیگری از امری عام بود که در فرضیه خود به آن اشاره داشته ایم.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.