Skip to main content
فهرست مقالات

زاینده رود و اصفهان

نویسنده: ؛

پاییز 1382 - شماره 70 علمی-پژوهشی (14 صفحه - از 105 تا 118)

کلید واژه های ماشینی : زاینده‌رود ،شهر اصفهان ،متر ،زاینده‌رود و اصفهان ،آب زاینده‌رود ،متر مکعب ،قحطی ،متر مکعب در ثانیه ،خروجی آب سد زاینده‌رود ،متر مکعب آب ،جریان آب زاینده‌رود ،آب رودخانه ،دانشگاه اصفهان ،آب سد ،آبهای زیرزمینی ،سد زاینده‌رود ،سطح شهر ،زاینده‌رود و تداوم جریان ،جریان آب ،خروجی آب سد ،قطع جریان ،استان اصفهان ،آثار تاریخی ،قحطی هزار ،آبخور رودخانه ،آب منطقه‌ای اصفهان ،چاپ اول ،سیستم زه‌کشی ،میزان آب ،خروجی سد

زاینده رود و اصفهان حسینی ابری سیدحسن* * دانشگاه اصفهان، پژوهشکده امیرکبیر شهر اصفهان در حاشیه کویرهای حوزه داخلی ایران، بخش مهمی از اعتبار و عظمت اقتصادی، تاریخی، علمی، هنری و سیاسی خود را مدیون زاینده رود و تداوم جریان و توزیع متناسب آن در سطح شهر بوده است. چه، اصفهان، بدون زاینده رود هرگز قادر نبوده است به چنین ویژگی هایی که در مجموع آن را به "نصف جهان" مرسوم نموده است، نایل گردد. با اندکی تامل، می توان آثار زاینده رود را در همه احوال این شهر به آسانی دریافت. همان طور که "مصر را هدیه نیل دانسته اند"، اصفهان نیز هدیه زاینده رود است؛ زیرا اصفهان از لحاظ موقعیت جغرافیایی، از سه سوی در محاصره کویر (شرق، شمال و جنوب) قرار گرفته، و جبهه غربی آن نیز با متوسط 50 ساله بارندگی سالانه حدود 125 میلی متر و تبخیر بیش از 3000 میلی متر، جزو مناطق صحرایی است. از این رو، اصفهان را باید شهری کویری به شمار آورد. اما طی تاریخ گذشته، شهر اصفهان و حومه جدایی ناپذیر آن در همه حالات (سالهای خشک یا مرطوب) همواره 6 سهم از 33 سهم کل آب زاینده رود (18 درصد) را به خود اختصاص می داده، که از طریق نهرهای متعدد و شعب آنها - هم در سطح باغها و مزارع شهر (158 باغ و مزرعه حقابه دار) و هم در حومه پیرامون آن- توزیع می شده است. به همین دلیل، خشکی و قطع جریان این رودخانه در شهر اصفهان بندرت صورت گرفته است؛ آن هم، بر اساس تقویم آبیاری، هرگز از 11 روز در هر 18 روز فراتر نرفته است. طی دو سال گذشته (سالهای 1380 تا 1381) و قطع مداوم نزدیک به دو سال زاینده رود بر روی اصفهان، آثار و پیامدهای مختلفی را در ابعاد اقتصادی و ابنیه تاریخی، چهار فصل بودن، لطافت محیط و پیشروی کویر، و متعاقب آن مسایل اجتماعی شهر بر جای گذاشته و خواهد گذاشت، نویسنده مقاله با استناد به مطالعات بلند مدت اسنادی و بررسیها و اندازه گیری های میدانی به آن پرداخته است. در نهایت نیز راه حلهایی در جهت کاهش مسایل آینده ارایه گردیده است.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.