Skip to main content
فهرست مقالات

تناسخ از دیدگاه شیخ اشراق

نویسنده: ؛

پاییز 1385 - شماره 45 (16 صفحه - از 61 تا 76)

بحث مرگ و جاودانگی از اساسی ترین دغدغه های بشری محسوب می شود و مباحث مربوط به چگونگی جاودانگی پس از مرگ همواره از تازگی برخوردار بوده، نظریه ها و دیدگاه های متفاوتی درباره آن ابراز شده است. در این میان نظریه تناسخ را باید از کهن ترین معتقدات انسانی برشمرد. سهروردی نیز همچون دیگر فلاسفه گذشته، بطور مبسوط در آثار مختلف خود به این امر پرداخته است. شیخ اشراق عمدتا در غیر از کتاب حکمه الاشراق از محال بودن و امتناع تناسخ و سخافت این دیدگاه سخن به میان آورده و بر محور تفکر مشائی سیر کرده است. اما انکار تناسخ نزد سهروردی بطور عمده در کتاب حکمه الاشراق، کمرنگ می شود و نشان می دهد که سر آن ندارد نظریه تناسخ را به کناری وانهد. این تحقیق در مقام بررسی این دیدگاه سهروردی و کشف نظر نهایی وی است. حاصل این تحقیق آن است که علی القاعده سهروردی طبق مبانی خود در نهایت می بایست منکر تناسخ باشد، اما عبارات نهایی وی در حکمه الاشراق که بنوعی فصل الخطاب و دیدگاه نهای وی محسوب می شود، حکایت از تردید وی در این باب دارد. از اینرو، نمی توان این نظر را که سهروردی نهایتا قایل به بطلان تناسخ گردیده و نیز این دیدگاه که وی معتقد به تناسخ شده است را پذیرفت. شاید عدم تمایزگذاری مساله حشر و تناسخ در کلمات اهل شهود، شهودات خودش و همینطور رازآلود بودن کلام حکیمان یونان و ایران باستان در تردید سهروردی بی تاثیر نبوده باشد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.