Skip to main content
فهرست مقالات

رابطه تعلیم و تربیت و توسعه: بررسی تطبیقی جوامع

نویسنده: ؛

تابستان 1375 - پیش شماره 1 (12 صفحه - از 77 تا 88)

کلید واژه های ماشینی : تعلیم و تربیت ،نظام تعلیم و تربیت ،نهاد تعلیم و تربیت ،وبر در مورد توسعه ،سکولار ،ژاپن ،وبر ،نهاد تعلیم ،کنترل نهاد تعلیم ،تغییر در نهاد تعلیم ،تربیت فرد فرهیخته ،تربیت فرد متخصص ،محتوای سکولار ،بوروکراتیک ،تغییر در ساخت دولت ،فرهیخته ،تعلیم و تربیت جامعه ،دنیوی ،روند توسعه ،کنترل دولت ،دیدگاه وبر ،تربیت فرد ،تغییر نظام تعلیم ،دینی ،روند توسعه جوامع ،تربیت متخصصان ،توسعه ژاپن ،ساخت بوروکراتیک ،محتوای تعلیم و تربیت ،ارزش‌های دنیوی

بسیاری از جامعه‌شناسان و صاحب‌نظران توسعه اجتماعی، بر این باورند که توسعه اقتصادی جز در سایه نهاد تعلیم و تربیت جامعه به وقوع نخواهد پیوست. این گرایش که از جمله گرایش‌های اصلی توسعه به شمار می‌رود، مأخوذ از دیدگاه وبر در مورد توسعه و تأکید بیش از حد وی بر موءلفه‌های فرهنگی توسعه است. پس از وبر، ارتباط نهاد تعلیم و تربیت با توسعه از وجوه مختلفی مورد بررسی قرار گرفت. از جمله عده‌ای از متخصصین علوم اجتماعی، با فرض این‌که هر نظام تعلیم و تربیت رسمی، عهده‌دار انتقال ارزش‌ها به افراد جامعه است، به بررسی میزان سازگاری ارزش‌های حاکم بر جامعه با توسعه پرداختند و به این نتیجه رسیدند که نظام‌های تعلیم و تربیت دنیوی با محتوای سکولار، متناسب با توسعه هستند. در این تلقی، توسعه مساوی با توسعه و رشد ارزش‌های دنیوی در نظر گرفته شده است.وجه دیگری که از سوی برخی از صاحب‌نظران مورد توجه قرار گرفته است، میزان کنترل نهادهای تعلیم و تربیت از سوی دولت است. در این نظریه‌ها، کنترل دولت، زمینه‌ساز سکولارشدن محتوای آموزشی و هدایت آن در جهت اهداف دنیوی از جمله توسعه تلقی می‌شود. اما در هر دو مورد، تجربه چین قرن نوزدهم، به عنوان کشوری با نظام تعلیم و تربیت غیر دینی و سکولار و به شدت تحت کنترل دولت و در عین حال توسعه نیافته، صحت هر دو نظریه را مورد تردید قرار می‌دهد.وبر در تلاش برای ارائه انواع تعلیم و تربیت، به سه نوع تعلیم و تربیت شخصیت«کاریزماتیک»، «فرهیخته» و «متخصص» اشاره می‌کند و این سه نوع تعلیم و تربیت را متناظر با سه نوع قدرت و اقتدار «کاریزمایی»، «سنتی» و «بوروکراتیک» می‌داند. وی معتقد است از میان این سه نوع، تنها نظام تعلیم و تربیتی که در جهت تربیت متخصصین عمل می‌کند، با توسعه سازگاری دارد.از این رو می‌توان گفت در روند توسعه جوامع، تغییر در نهاد تعلیم و تربیت، نقش اصلی و اساسی را بر عهده ندارد، بلکه تغییر در سایر حوزه‌های زندگی ـ خصوصا اقتصاد و سیاست ـ نقش اول را ایفا می‌کند. با فرض انجام این تغییرات، نظام تعلیم و تربیت ـ صرف نظر از محتوای سکولار یا دینی آن ـ در جهت تربیت فرد متخصص حرکت خواهد کرد. در این میان عمده‌ترین تغییرات، تغییر در ساخت دولت و تبدیل آن به ساخت بوروکراتیک است. زیرا این ساخت، نهاد تعلیم و تربیت را در جهت تربیت فرد متخصص سوق می‌دهد. با این تحلیل، دیدگاهی که ریشه‌های توسعه را در تغییر نظام تعلیم و تربیت ـ خصوصا تغییر محتوا ـ جست‌وجو می‌کند، مورد تردید قرار می‌گیرد و به تبع آن، دیدگاه فرهنگی نوسازی نیز زیر سؤال می‌رود.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.