Skip to main content
فهرست مقالات

عدالت به مثابه قاعده فقهی

نویسنده:

(14 صفحه - از 184 تا 197)

کلید واژه های ماشینی : عدالت، فقه، قاعده، اسلام، استنباط، قاعده فقهی، عدل، عقل، ظلم، العدالة

خلاصه ماشینی:

"(9) به تعبیر دیگر: «عدل حاکم بر احکام است نه تابع احکام، عدل اسلامی نیست‌بلکه اسلام عادلانه است‌» (10) حاصل، آن که آنچه مورد پرسش است این است که آیا عدالت می‌تواند برای فقیه هم مصدر باشد و هم معیار، که بر پایه آن بتواند استنباط کند یا درستی استنباط را محک زند؟ این پرسش اصلی این مقاله است که سعی بر آن است تا به آن پاسخ داده شود و از مباحث و فروع دیگر آن صرف‌نظر خواهد شد. وی در این زمینه گفته است: اصل عدالت اجتماعی با همه اهمیت آن در فقه ما مورد غفلت واقع شده است و در حالی که از آیاتی چون بالوالدین احسانا و اوفوا بالعقود عموماتی در فقه به دست آمده است، ولی با این همه تاکیدی که در قرآن کریم بر روی مساله عدالت اجتماعی دارد معهذا یک قاعده و اصل عام در فقه از آن استنباط نشده است و این مطلب سبب رکود تفکر اجتماعی فقهای ما گردیده است. مستند نظریه تا اینجا مطرح شد که عدالت می‌تواند قاعده‌ای فقهی باشد که فقیه براساس آن استنباط کند یا استنباط خود را محک زند و گفته شد که فقیهان به این امر تصریح نکرده و آن را به عنوان یک مساله علمی مورد نظر قرار نداده‌اند، البته اعتقاد بر این است که بیش و کم در لابه‌لای فتاوی و کتب استدلالی فقهی از آن بهره جسته‌اند. (31) آیا معیار مطالبه مثل، جایگاه غصب است، یا مکان تلف یا مکانی که مالک مطالبه می‌کند، گرچه قیمتها در این مکانها متفاوت باشد؟ شیخ انصاری بر این عقیده است که مالک می‌تواند هرجا بخواهد مطالبه مثل کند، گرچه قیمت آن از مکان تلف بیشتر باشد علامه حلی نیز این رای را مطابق عدالت اسلام دانسته است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.