Skip to main content
فهرست مقالات

اخلاق از دیدگاه هایک

نویسنده:

(18 صفحه - از 424 تا 441)

کلید واژه های ماشینی : هایک، غرایز، تمدن، سنت، انسان، نظم، ارزشهای اخلاقی، قواعد، جامعه، اقتصاد

خلاصه ماشینی:

"نظم گسترده موجود در جوامع متمدن امروزی محصول طراحی آگاهانه هیچ متفکری نیست، بلکه نتیجه پیروی غیرعامدانه از برخی اعمال و عادتهای سنتی، و به طور عمده، اخلاقی است که بسیاری از آنها برای انسان مطبوع نیستند و انسانها از درک معنای آنها عاجزند و اعتبار آنها را نمی‌توانند اثبات کنند. اگرچه هایک درباره غرایز و ارزشها و قواعد رفتاری ناشی از آنها نکات جالب و بدیعی دارد که ما در ادامه بدان خواهیم پرداخت، اما این ادعا که عقل نقش درجه اول و تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری جوامع گسترده و متمدن نداشته است نیاز به توضیح بیشتری دارد. [هایک، 1953، ص‌132-135 و 1949، ص‌25] اما همه عقل‌گراها، فیلسوفان و دانشمندان این واقعیت را نمی‌پذیرند و بسیاری معتقدند که ترقی و تمدن در گرو عقل محاسبه‌گر انسان است و برای دست‌یافتن به جامعه مطلوب که به طور عقلایی طراحی و ایجاد می‌گردد، باید همگی آن قواعد رفتاری و سنتهایی را که نمی‌توان توجیه عقلانی برای آنها تصور نمود به کناری نهاد و اخلاق جدیدی را پی‌ریزی نمود. مثال فرضی دیگری می‌تواند روشنگر بیشتر این مطلب باشد: فرض کنیم در یک جامعه گسترده امرزی، همه آحاد جامعه تصمیم می‌گیرند که به جای مقید نمودن رفتار اجتماعی خود در چارچوب قواعد کلی و قوانین و قراردادها، به غریزه همبستگی و دیگردوستی محض روی آورند و نیکوکاری مشخص را اولین اصل رفتاری خود قرار دهند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.