Skip to main content
فهرست مقالات

حسن و قبح عقلی

نویسنده:

مترجم:

کلید واژه های ماشینی : حسن و قبح، فعل، عقل، حسن و قبح عقلی، حکم، حکم شرعی، مصلحت، حکم عقل و حکم شرع، نفس، مفسده

خلاصه ماشینی:

"به این بیان باید در دو مقام به بحث‌بپردازیم: اول: آیا ممکن است که بعضی وقایع از حکم شرعی خالی باشد، به طوری که در آن هیچ بعث (انگیختن) و زجری (بازداشتن) یا اراده و کراهت مولوی‌ای و یا امر و نهیی وجود نداشته باشد؟ دوم: آیا حکم عقل با حکم شرع مطابقت دارد، به طوری که اگر عقلا به شیئی الزام داشتیم، شرعا هم همین‌طور باشد یا، نه؟ برای تحقیق در این دو مقام، ابتدا به ذکر دو مقدمه می‌پردازیم: مقدمه اول در معنای حکم شرعی مقدمه اول حکم شرعی به امور مختلفی اطلاق می‌شود: گاهی مراد از حکم شرعی، خطابی است که به افعال مکلفین تعلق می‌گیرد و در آن همه مشترکند و به شخص خاصی اختصاص ندارد; چه این خطاب به مرحله فعلیت و تنجز رسیده باشد و چه نه. و اما در مورد پرسش دوم (مقام دوم)، حق آن است که مطابقت‌بین حکم عقل و حکم شرع لزومی ندارد; یعنی لازم نیست که شرع نسبت‌به آنچه مصلحت‌یا مفسده ملزمه عقلی دارد الزامی داشته باشد; بلکه می‌تواند نسبت‌به اولی امر استحبابی و نسبت‌به دومی نهی تنزیهی بنماید. (به عنوان جمله معترضه یادآوری این نکته هم مناسب است که مرحوم آخوند در اینجا هیچ اشاره‌ای به فوائد خویش نمی‌نماید و لذا احاله‌ای را که علامه فرموده‌اند وجهش را نیافتیم!) ثانیا درست است که مرحوم آخوند در فوائد قائل شده‌اند که حسن و قبح اشیاء و مصالح و مفاسد آنها به تنهایی کافی برای اراده کراهت و بعث و زجر نیست، لکن تصریح کرده‌اند که طرف دیگر قضیه تمام است; یعنی هرجا اراده و کراهتی و امر و نهیی هست، یقینا باید ناشی از مصلحتی در نفس متعلق باشد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.