Skip to main content
فهرست مقالات

ارزش شناخت(3) نظریه ی تلائم و هماهنگی

نویسنده:

(20 صفحه - از 122 تا 141)

کلید واژه های ماشینی : نظریه، پراگماتیسم، حقیقت، صدق، شناخت، اندیشه، قضیه، توافق، فلسفه، سازگاری

خلاصه ماشینی:

"و اگر بخشی از شناخت را هنگام پذیرفتن باوری نو وابنهیم، به سبب آن است که باور نو با بخش اعظم تجربه و شناخت ما بهتر از بخش وانهاده هماهنگ در می‌آید بدین سان، گفته می‌شود که در تاریخ علم، نظریه‌ها از آن رو به مثابه‌ی نظریه‌های «راست» برگزیده شده‌اند که بهتر از همه مکمل تنه‌ی اصلی شناخت علمی بوده‌اند و نه از آن سبب که به مدد «امر واقع» تحقیق پذیر بوده‌اند بدین ترتیب، نظریه‌ی بطلمیوس درباره‌ی منظومه‌ی شمسی نه به این جهت به سود نظریه کپرنیکی وانهاده شد که از سازگاری با امور واقع در می‌ماند؛زیرا که به قدر نظریه‌ی کپرنیکی تبیین می‌کرد، بلکه از آن رو که دومی، همان گونه که خود کپرنیک گفت، «ساده‌تر» بود یعنی از اولی ظرافت ریاضی بیشتری داشت و افزوده‌ی هماهنگتری بر مجموع علم بود. نقد تقریر ایده‌ئالیستها از تئوری تلائم این تعریف نیز خالی از اشکال نیست زیرا: اول این که، توافق یک قضیه در یک سیستم شاید وسیله خوبی برای تعیین صحت و سقم آن قضیه باشد ولی ممکن است چند سیستم یا نظام فکری در مقابل هم قرار گیرند و هر یک از هماهنگی و توافق داخلی برخوردار باشند. اگر توافق در تمام اعصار اراده شود در این صورت هیچ مصداقی برای تعریف حقیقت به دست نمی‌آید، زیرا هیچ گونه گزاره و قضیه‌ی معرفتی یافت نمی‌شود که مورد توافق همگان باشد حتی قضایایی مانند «عدالت خوب است» و «ظلم زشت و قبیح است» گرچه مورد اتفاق همگان است ولی تعریف همه‌ی اندیشمندان از عدالت یا ظلم یکسان نیست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.