Skip to main content
فهرست مقالات

مباحث فلسفی: در حاشیه مشاجره پیر بل و لایب نتس

نویسنده:

(6 صفحه - از 447 تا 452)

کلید واژه های ماشینی : شر ،ول‌تر ،حکماء ،خدا ،لایب‌نیتس ،خیر ،مذهب ،جهان ،خداوند ،عرفا ،کتاب ،بهترین ،انسان ،ایراد ،قدرت ،بهترین عوالم ممکن ،رأی ،کمال ،ممکن ،دنیا ،عرفا باستناد این‌که خداوند ،مذهب لایب‌نیتس و مذهب ،نقص و شر ،بهترین وجوه ،کتاب رسائل فلسفی رازی ،حکمت بالغه ،عالم بهترین صورتهای ممکن ،بهترین وجوه ممکن ،لایب‌نیتس و ول‌تر ،بهترین جهان‌های ممکن

خلاصه ماشینی:

"(1)- Pierre Bayle (2)- Leibnitz (3)- Candide (4)- Optimisme (5)- Pessmisme (6)- Sophocle (7)- Byron (8)- Leopardi (9)- Mme Ackermann این گفتهء ولتر انسان را بیاد شعر معروف ابن الراوندی می‌اندازد که با لحنی آمیخته بطنز و طیب‌ زشتی‌ها و ناروائیها و بیدادی‌هائی را که در جهان هست خاطرنشان می‌کند و در پردهء تنزیه و تقدیس‌ خداوند انکار باطنی خود را بصورت حیرت و دلواپسی آشکاری بیان می‌کند و میگوید: سبحان من وضع الاشیاء موضعها و فرق العز و الاذلال تفریقا کم عاقل عاقل اعیت مذاهبه‌ و جاهل جاهل تلقاه مرزوقا هذا الذی ترک الاوهام حائرة و صیر العالم التحریر زندیقا ابو العلاء معری نیز این بدبینی و حیرت را در بسیاری از اشعار خود نشان می‌دهد و آنجا که با مسألهء بعث و نشور مواجه می‌گردد ناروائیها و زشتی‌ها و پستی‌ها این جهان را بیاد می‌آورد و با لبخند تلخ و دردناکی که در گوشهء لب دارد این آخرین امید انسان را نیز نفی می‌کند و با لحنی رندانه اما دردناک و سرشار از نومیدی و بدبینی می‌گوید: ضحکنا و کان الضحک منا سفاهة و حق لسکان البریة ان یبکوا تحطمنا الایام حتی کاننا زجاج و لکن لا یعاد لنا السبک و خیام هم بر بی‌نظمی‌های جهان،که حکما آنرا مقتضای حکمت و عنایت می‌خوانند،زیرکانه بانگ‌ اعتراض برمی‌آورد و فریاد می‌زند: گر کار فلک بعدل سنجیده بدی‌ احوال جهان جمله پسندیده بدی‌ ور عدل بدی بکارها در گردون‌ کی خاطر اهل فضل رنجیده بدی؟ بسیاری از دهریه نیز باستناد وجود نقائص و شرور در عالم منکر وجود خداوند و حکمت بالغه بوده‌اند و ایراد میکرده‌اند:«که اگر خالق عالم حکیم بود برای چه عالم را از آفات پر کرد؟»این ایراد را فخر رازی‌ در کتاب المحصل خویش از قول اصحاب قدم آورده است و نجم الدین کاتبی در شرحی که بر این کتاب‌ نوشته است،در جواب آنها میگوید:«برای آنکه ممکن نیست شرور و آفات را از عالم جدا کرد چنانکه‌ امکان ندارد که آتش خلق شود بر وجهی که از آن بتوان منتفع شد اما اگر آن آتش بجامهء فقیری‌ رسد آنرا نسوزاند و نیز ممکن نیست که شمشیر بوجود آید بر وجهی که از آن بتوان استفاده کرد اما در عین حال چنان باشد که اگر بر انگشت کسی برخورد آید بر وجهی که از آن بتوان استفاده کرد اما در عین حال چنان باشد که اگر بر انگشت کسی برخورد نماید آنرا قطع نکند«1-و نظیر این عقیدهء دهریه‌ را به ابو بکر محمد بن زکریای رازی نیز نسبت کرده‌اند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.