Skip to main content
فهرست مقالات

تصحیحی از مرزبان نامه

نویسنده:

(4 صفحه - از 496 تا 499)

کلید واژه های ماشینی : سبلان، نقود، چوب، دریا، معنی، عبارت، دم سلفگان فقاع، محشی فقید، دم سلفگان، عرض

خلاصه ماشینی:

"». و تعبیر:«دو پشت چوب دستی بر پهلوی عاجزان مالیدن»مشتمل بر تناسب و مراعات‌ النظیری است بین کلمات:«پشت»و«پهلو»و«دست»،که مسلما مؤلف نکته دات و نکته‌ سنج مرز بان نتامه را در تلفیق این جمله بر آن نظر بوده است،بعلاوهء مراعات«مشت»و«خروار» که در جملهء پیش آمده و بعلاوهء نکتهء معنوی دیگر،و آن اینکه:در دوره‌های بربریت و استبداد، سیرهء حکام و متغلین ستمگر بر این‌جاری بود که هنگام سیاست دستور میدادند یک یا دو پشت چوب‌ (1)محشی فقید در دومین حاشیه‌ای که راجع بکلمهء«انداخت»(صفحهء 213)دارد بنقل از برهان‌ مرقوم داشته است:«اندازه بمعنی قصد و میل است»و اضافه میکند:«و گویا انداخت نیز بهمین‌ معنی باشد،فلیحرر». و اما راجع به عبارت متن و معنی آن میتوان گفت با استعارهء بلیغ و لطیفی که در آن بکار رفته‌ است همان معنی را که محشی فقید مناسب دانسته و از توجیه آن با علامت استفهام پرسیده است‌%یعنی‌ حکایت کردن و مشابه بودن،میپروراند،باین بیان که گوئی«دم سفلگان»بمثابهء دیو سلیمان در شیشه‌ای سر بهمر«فقاع مانند»محبوس بوده و هوای بارد بحکم سنخیت سر از آن شیشه برگرفته و آن دم سرد ز مهر یری را به کومک خود خواسته و جهانی را یخبندان ساخته است چنانکه هرکس‌ دچار آن هوا میشود با خود میگوید:این هوای بارد نیست بلکه دم سلفگان است که تا مغز استخوان‌ را خبر دار میسازد! خلاصهء عرض آنکه،اصطلاح«فقاع گشودن»،در عبارت متن،هم بمعنائی که محشی فقید آن را مناسب دانسته است یعنی«حکایت کردن»،قابل توجیه است،و هم با معنائی که صاحب‌ برهان برای آن قائل شده است،یعنی«لاف زدن و خودستائی کردن»وفق میدهد!منتهی باید التفات داشت که بیان صاحب برهان در تعبیر از کنایهء مزبور تمام نیست و نمیتوان آن را نص لغوی‌ مطرد و منطبق بر منطق بیانی و قواعد حقیقت و مجاز لغوی دانست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.