Skip to main content
فهرست مقالات

علم خداوند در حکمت مشاء

نویسنده:

(17 صفحه - از 87 تا 103)

کلید واژه های ماشینی : ذات، علم واجب تعالی، علم، واجب تعالی، معلول، ذات واجب تعالی، صور علمیه، معقول، صور معقوله، مسئله علم واجب تعالی

خلاصه ماشینی:

"است نه رابطه حال با محل و مقبول به قابل«وإنما له إلیها إضافة المبدأ الذی یکون عنه لا فیه» زیرا هر فعلی نسبت به فاعل خود معلول است، و رابطه علت با معلول رابطه صدوری است نه حلولی و ارتباط واجب تعالی با این علوم یکسان و یک درجه نیست، بدین معنی که نظام جهان خارج، نظام علی و معلولی است و این صور با جهان خارج مطابقت دارند؛ زیرا صور علمیه آنها هستد؛ پس بعضی از آنها مقدم و برخی موءخرند، یعنی علم به علت قبل از علم به معلول بوده و ارتباط واجب متعال با علت، مقدم بر ارتباط او با معلول است و البته این یک ارتباط نیست بلکه ارتباطات است و چون در مجردات، مسئله زمان مطرح نیست، پس تقدم و تأخر آنها هم زمانی نخواهد بود. شیخ ره بعد از ذکر این مطالب می‌افزاید: «باید بررسی کرد که این صور چگونه موجودند؟ حال این که این صور علمیه در ذات واجب نیست، آیا به گونه عوارض لازمی که ملحق به ذات می‌شوند موجودند؟ یا این که خارج از ذات واجب و جدای از اعیان خارجی، وجود جداگانه‌ای دارند؟ (آن طور که افلاطونیان بر آنند) و یا این که در یک مخزنی مثل عقل یا نفس موجودند که اگر واجب تعالی این صور را تعقل نمود این صور در آن مخزن عقلی یا نفسی موجود می‌شوند؟ در این صورت آن مخزن همچون موضوعی برای این صور معقوله خواهد بود و چون حضور در آن عالم، حضوری علمی و مجرد است نه حلول مادی، و از طرفی حضور مجرد برای مجرد، علم است، بنابراین آن صور برای آن مخزن هم معقول خواهند بود، چه این که معقول واجب تعالی هم هست؛ با این تفاوت که صور، معقول مخزن هستند آن طوری که مقبول برای قابل است (یعنی نسبت صور معقوله به مخزن نسبت حلولی است) و همین صور، معقول واجب متعال هم هستند به نحو معلوم بودن فعل برای فاعل خود»."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.