Skip to main content
فهرست مقالات

احتجاجات و سؤالات و توضیحات

(7 صفحه - از 186 تا 192)

کلید واژه های ماشینی : مصدر، اسم مصدر، شهر، ترکیب، میرزا حبیب اصفهانی، زبان، صفت فاعلی، دانش، میرزا آقا خان، کلمه

خلاصه ماشینی:

"در این‌جا نکته‌یی که باید یادآوری شود این است که در مثال‌های:خواستار و خریدار و گرفتار معنی فاعلی و مغعولی از(ار)نیست بلکه خود مصدر خواه مصدر نخست و خواه مصدر دوم‌ ممکن است به معنی صفت فاعلی یا مفعولی بیاید چنانکه درین‌باره بازهم سخن خواهد رفت و دلیل‌ اینکه در مثل«گوی»را مصدر می‌خوانیم این است که گذشته از ترکیب شدن آن با مثالهایی نظیر: گفتگوی و جز اینها و پدید آوردن اسم مصدر مرکب در اینگونه ترکیبها هم بمعنی مصدر آمده است: (بازگو)که در فرهنگها آنرا به معنی حاصل مصدر آورده‌اند بدینسان:اعاده چیزی که‌ گفته شده باشد. و بنابراین هیچ ضرورتی ندارد که قائل شویم صفت«دلبر»و«دلکش»در اصل‌ «دلبرنده»و«دلکشنده»بوده است بلکه چنانکه گفتیم خود مصدر پس از ترکیب ممکن است‌ به معنی صفت فاعلی و مفعولی بکار رود و بنابرین در ترکیبهای:سخنگو و جنگجو و نامدار و مانند اینها کافی است بگوییم خود«گو»و«جو»و«دار»بمعنی صفت فاعلی آمده‌اند و هیچ دلیلی در دست نیست که قائل شویم سخنگو و جنگجو و نامدار نخست جنگجوینده و سخنگوینده و نامدارنده‌ بوده و بعدها در نتیجهء کثرت استعمال(نده)آنها حذف شده است زیرا مثالهای بسیار دیگری هم هست‌ که کلمه از اسم یا پیشاوندی با مصدر دوم ترکیب شده و بمعنی صفت فاعلی نیست بلکه چنانکه‌ یاد کردیم بمعنی اسم مصدر یا صفت مفعولی یا مفهوم دیگری بجز همه‌ی اینهاست و پیداست که لزوم‌ و تعدی فعل هم دراینگونه ترکیبها مؤثر است چنانکه در مثال‌های«راهرو»و«دلگیر»و«خود رو»(بضم ر)و«گوشمال»و«دلبند»و«لبریز»و«بادگیر»و«بادبزن»یا«بادزن»و«کمیاب» و«دلاویز»و«دلگیر»،یا کلمه بمعنی صفت مفعولی است یا اسم محل(بادگیر)یا اسم چیز (بادبزن)و با مراجعه به فرهنگها می‌توان مثالهای فراوانی بدست آورد ک ه اینگونه ترکیبها خواه‌ به حقیقت و خواه به مجاز به معنی‌های مفعولی و اسم آلت و اسم مکان هم آمده‌اند چون گلدار بمعنی منقوش به صورت گل(آنندراج)،و آتشگیره و آب‌پاش و آتشزنه و آبگیر و آفتابگیر و آبشار و جز اینها و حتی بی‌ترکیب هم مصدر دوم را در کلمه‌ی«فرسته»فردوسی."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.