Skip to main content
فهرست مقالات

خلوتگه کاخ ابداع (8): جبر

(7 صفحه - از 585 تا 591)

کلید واژه های ماشینی : جبر، ازلی، جبر و اختیار، اختیار، ذاتی، خدا، فیض، انسان فاعل مختار، آیات عدیده، عدالت

خلاصه ماشینی:

"همین امر یکی از نقاط اختلاف معتزلیان و اشعریان است چه معتزلیان که‌ عدالت را از صفات ثبوتیهء باریتعالی میدانند ناچار به تأویل شده و آیات مشعر بر جبر و ساری بودن مشیت حضرت حق را در جهان هستی متوجه امور کلی و خواص ذاتی‌ ماهیات ممکنه کرده‌اند،زیرا وجود تکلیف در قرآن و بالنتیجه مترتب شدن عقاب و ثواب بر اعمال بندگان مستلزم اینست که انسان فاعل مختار باشد ور نه بعقلا شایسته نیست‌ از فردی که اختیار ندارد و مقهور مشیت است انجام اعمالی را بخواهند که استعداد انجام او را از وی سلب کرده‌اند. عارف بزرگ قرن هفتم،جلال الدین محمد همین معنی را آورده است نهایت‌ بشیوهء رک و تکان دهنده خود: انبیا عامی بدندی گر نه از الطاف خود بر مس هستی آنان کیمیا میریختی این رأی که شاید امروز قدری زننده مینماید در قرنهای اول و دوم هجری که‌ هنوز در ذهن مؤمنان حضرت رسول بندهء خدا و فرستادهء او بود و مفاد آیهء شریفه «ان انا الا بشر مثلکم یوحی الی» از ذهن‌ها دور نشده بود نه تنها غریب و زننده نبود بلکه‌ بسیاری از علمای سنت برای انبیا مزایائی جز رسالت قائل نبوده حتی اصل عصمت را نیز لازمهء نبوت نمیدانستند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.