Skip to main content
فهرست مقالات

پندار رئالیزم و حقیقت شناخت

نویسنده:

(3 صفحه - از 10 تا 12)

کلید واژه های ماشینی : معرفت، فلسفه، طبیعیات، کانت، اصل علیت، دینی، فقه، بسط و قبض، تحول، عقل، علم، معرفت‌شناسی، معنا، احکام، اصل، ابطال، اندیشه‌ها، یقین، دانش، فقیه، علوم تجربی، تحول معنای اصل علیت، اصل کلی تفاعل اندیشه‌ها، قضایای فلسفی یقین منطقی، تحلیل، معرفت دینی، مقالات، تفسیر، کلی، بسط و قبض تئوریک

خلاصه ماشینی: "»(تحلیل)هم بوعلی آنرا پذیرفته بود و هم‌ ملاصدرا،هم هیوم آنرا قبول داشت و هم کانت ولی در هندسه‌های مختلف فلسفی با تفسیرهای گوناگون،هیچیک از این بزرگان نیز منکر علم نبودند و چگونگی معرفت را برای خود توجیه می‌کردند(بعدا در باب تأثیر طبیعات بر الهیات خواهیم‌ گفت که چگونه فیزیک باعث تولد فلسفهء نقادی کانت و تحول‌ معنای اصل علیت گشت) رئالیسم هم،هر چند گمان برده‌اند منافرتی با تحول هندسی‌ معرفت ندارد. و آنچه برای فلسفه باقی می‌گذارد اولیات و فطریات و مقداری‌ قضایای تحلیلی است و لذا دامنهء تأثیر طبیعیات بر فلسفه را تنگتر می‌کند اما از سویی صرف نظر از اینکه معلوم نیست با این سه‌ دسته قضایا تا کجا می‌توان تفلسف ورزید و چه مقدار از بحث‌های‌ کتابهای فلسفی به عنوان بحث‌های متافیزیکی محض باقی‌ خواهد ماند،باز هم هنوز چنان حصار منیع و بلندی میان این دو قلمرو نمی‌توان بوجود آورد تا هر نوع نفوذی از یکی به دیگری‌ نامیسر باشد بلکه باز هم معرفت‌شناسی و منطق بسان یک کانال‌ ارتباطی میان ایندو نقش بازی می‌کنند. یکی‌ ضرورت و کلیتی که برای قوانین فیزیک نیوتنی می‌پنداشت و دوم ریز بینی و موشکافیهای هیوم که نشان می‌داد«ضرورت»از خارج پای به ذهن عالمان نگذاشته است،کانت سرانجام نه تنها نتیجه گرفت که ضرورت از مقولاتی هست که عین ذهن ما و در ذهن ماست لباسی است که ما بر تن تجربیات می‌پوشانیم بلکه این‌ حکم را به همهء مفاهیم کلی فلسفه سنتی نیز سرایت داد و از این‌ پیشتر رفت و گفت مفاهیم کلی فلسفی کشف از جهان خارج‌ نیستند و دست ما به نفس الامر نمی‌رسد و ذاتیات به نور ادراک‌ در نمی‌آید و ما بعد الطبیعه به عنوان یک علم ممکن نیست."

صفحه:
از 10 تا 12